{"id":13053,"date":"2023-07-28T08:56:30","date_gmt":"2023-07-28T06:56:30","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=13053"},"modified":"2023-07-28T08:56:30","modified_gmt":"2023-07-28T06:56:30","slug":"ndasite-mes-vendeve-evropiane-per-grurin-e-ukraines","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=13053","title":{"rendered":"Ndasit\u00eb mes vendeve evropiane p\u00ebr grurin e Ukrain\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Vitin e kaluar imazhi i Polonis\u00eb brenda Bashkimit Evropian u p\u00ebrmir\u00ebsua, nga nj\u00eb vend q\u00eb sfidonte funksionimin e shtetit ligjor, n\u00eb nj\u00eb vend n\u00eb krye t\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr mbrojtjen e Ukrain\u00ebs, duke mir\u00ebpritur mbi 1 milion refugjat\u00eb q\u00eb kur filloi sulmi i Rusis\u00eb dhe duke ofruar ndihma ushtarake prej miliarda dollar\u00ebsh p\u00ebr Kievin.<\/p>\n<p>Por ky imazh i ri i Polonis\u00eb po e humb shk\u00eblqimin me shpejt\u00ebsi, pasi Varshava dhe kat\u00ebr vende t\u00eb tjera fqinje kund\u00ebrshtojn\u00eb eksportet e Ukrain\u00ebs \u2013 miliona ton\u00eb drith\u00eb q\u00eb kan\u00eb humbur tashm\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e transportit detar, pasi Rusia u t\u00ebrhoq k\u00ebt\u00eb muaj nga iniciativa nj\u00ebvje\u00e7are p\u00ebr grurin n\u00eb Detin e Zi.<\/p>\n<p>Vende si Hungaria, Sllovakia, Rumania dhe Bullgaria thon\u00eb se drithi ukrainas ka mbizot\u00ebruar n\u00eb tregjet vendase dhe po d\u00ebmton fermer\u00ebt vendas.<\/p>\n<p>Analist\u00ebt thon\u00eb se k\u00ebtu luajn\u00eb rol interesa monetare dhe politika \u2013 jo vet\u00ebm miliona dollar\u00ebt q\u00eb jep Bashkimi Evropian n\u00eb form\u00eb kompensimi p\u00ebr fermer\u00ebt e k\u00ebtyre vendeve, por edhe votat e banor\u00ebve t\u00eb zonave rurale p\u00ebr t\u00eb cilat po b\u00ebjn\u00eb fushat\u00eb qeverit\u00eb n\u00eb Poloni dhe Sllovaki p\u00ebrpara zgjedhjeve t\u00eb p\u00ebrgjithshme q\u00eb do t\u00eb mbahen n\u00eb vjesht\u00eb.<\/p>\n<p>Ng\u00ebr\u00e7i p\u00ebr grurin q\u00eb po p\u00ebr\u00e7an 27 vendet an\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Evropian \u2013 q\u00eb deri m\u00eb tani ka ruajtur p\u00ebrgjith\u00ebsisht unitetin q\u00eb nga fillimi i sulmit t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb vitin 2022 ndaj Ukrain\u00ebs \u2013 tashm\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb pasoja afatgjata p\u00ebr Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>N\u00eb sfond vazhdon t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb d\u00ebshira e Ukrain\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, megjith\u00ebse pa nj\u00eb dat\u00eb t\u00eb caktuar, zhvillim ky q\u00eb mund t\u00eb devijonte miliona dollar\u00eb fonde q\u00eb jep aktualisht Brukseli p\u00ebr vendet fqinje q\u00eb jan\u00eb an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cAjo q\u00eb po shohim tani \u00ebsht\u00eb se vendet e Evrop\u00ebs Lindore po p\u00ebrballen me pasojat ekonomike t\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb tyre politike dhe ushtarake p\u00ebr Ukrain\u00ebn\u201d, tha Jacob Kirkegaard, studiues n\u00eb Fondin Gjerman Marshall n\u00eb Bruksel, si dhe me Institutin Peterson p\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebnie Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Uashington.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb q\u00eb Ukraina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend kandidat p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE, \u201catyre do t\u2019u duhet t\u00eb zgjedhin\u201d, tha zoti Kirkegaard. \u201cA jan\u00eb v\u00ebrtet t\u00eb interesuar q\u00eb ta mb\u00ebshtesin Ukrain\u00ebn edhe n\u00eb periudh\u00ebn afatgjat\u00eb? Po shohim t\u00eb shtjellohet tashm\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij procesi\u201d.<\/p>\n<p>Ministrat e Bujq\u00ebsis\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb u takuan t\u00eb mart\u00ebn n\u00eb Bruksel p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb zgjeruar hekurudhat evropiane dhe linjat e mbiquajtura \u201crrug\u00ebt e solidaritetit\u201d, t\u00eb cilat u krijuan vitin e kaluar p\u00ebr t\u00eb eksportuar grurin ukrainas q\u00eb bllokohej n\u00eb Detin e Zi.<\/p>\n<p>Komisioni Evropian po shqyrton edhe nj\u00eb propozim tjet\u00ebr nga Lituania p\u00ebr ta eksportuar grurin nga pes\u00eb porte t\u00eb Detit Balltik.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt kan\u00eb ngritur pik\u00ebpyetjen n\u00ebse Evropa ka kapacitetin p\u00ebr rieksportuar ngarkesat e grurit ukrainas q\u00eb m\u00eb par\u00eb kalonin p\u00ebrmes Detit t\u00eb Zi. K\u00ebtu p\u00ebrfshihen probleme t\u00eb mundshme si p.sh. nevoja p\u00ebr harmonizimin e shinave \u2013 p\u00ebrcaktimin e nj\u00eb distance t\u00eb nj\u00ebllojt\u00eb mes shinave n\u00eb vendet an\u00ebtare.<\/p>\n<p>Brukseli ofroi gjithashtu rreth 110 milion\u00eb dollar\u00eb kompensime p\u00ebr fermer\u00ebt n\u00eb k\u00ebto vende q\u00eb po d\u00ebmtoheshin nga konkurenca me \u00e7mime m\u00eb t\u00eb lira.<\/p>\n<p>\u201cJo evropiane\u201d<\/p>\n<p>Pes\u00eb vendet duan tashm\u00eb q\u00eb marr\u00ebveshja p\u00ebr kompensim, e cila skadon n\u00eb mes t\u00eb shtatorit, t\u00eb shtrihet deri n\u00eb vitin tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>\u201cShpresoj q\u00eb t\u00eb zgjatet\u201d, i tha ministri polak i bujq\u00ebsis\u00eb Robert Telus faqes mediatike n\u00eb internet Euractiv. \u201cPor n\u00ebse nuk zgjatet, Polonis\u00eb s\u00ebrish do t\u2019i duhet t\u00eb p\u00ebrballet me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, dhe ne kemi provuar q\u00eb mundemi ta b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Komisioni Evropian tha se do t\u00eb jap\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebrpara afatit t\u00eb shtatorit. Por, shum\u00eb vende t\u00eb tjera an\u00ebtare kund\u00ebrshtojn\u00eb zgjatjen e marr\u00ebveshjes p\u00ebr kompensimet.<\/p>\n<p>\u201cNuk mund t\u00eb marr\u00ebsh parat\u00eb nga Brukseli si kompensim p\u00ebr barr\u00ebn, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb t\u00eb mbyll\u00ebsh edhe kufirin me Ukrain\u00ebn\u201d, tha ministri gjerman i bujq\u00ebsis\u00eb, Cem Ozdemir.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb d\u00ebmtonte solidaritetin n\u00eb BE p\u00ebr Ukrain\u00ebn, tha ai dhe shtoi se \u201ci vetmi q\u00eb mbetet i k\u00ebnaqur \u00ebsht\u00eb Vladimir Putini\u201d.<\/p>\n<p>Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka kritikuar p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb zgjeruar kufizimet ndaj eksporteve ukrainase, duke i quajtur ato \u201ct\u00eb papranueshme\u201d dhe \u201cjo evropiane\u201d gjat\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij mbr\u00ebmjen e s\u00eb mart\u00ebs \u2013 kritika k\u00ebto t\u00eb b\u00ebra edhe nga t\u00eb tjer\u00eb gjat\u00eb jav\u00ebve t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Madje gazeta franceze \u201cLiberation\u201d ka pretenduar se Varshava po p\u00ebrdor \u201cmetoda pirate\u201d q\u00eb rrezikojn\u00eb unitetin e BE-s\u00eb p\u00ebrball\u00eb Rusis\u00eb, \u201cdhe vendosin n\u00eb rrezik pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb Ukrain\u00ebs q\u00eb pretendon se po e mb\u00ebshtet\u201d.<\/p>\n<p>Polonia, s\u00eb bashku me Hungarin\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me kritika t\u00eb shumta nga BE-ja gjat\u00eb viteve \u2013 si p\u00ebr mosrespektimin e parimeve t\u00eb shtetit ligjor dhe deri p\u00ebr rregullat e BE-s\u00eb p\u00ebr azilin dhe emigracionin. M\u00eb her\u00ebt k\u00ebt\u00eb jav\u00eb, Komisioni Evropian foli p\u00ebr p\u00ebrparim t\u00eb madh nga t\u00eb dyja k\u00ebto vende p\u00ebr reformimin e gjyq\u00ebsorit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb parakusht p\u00ebr l\u00ebvrimin e fondeve prej miliona dollar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Por, p\u00ebr forc\u00ebn qeveris\u00ebse n\u00eb Poloni, Partin\u00eb e Ligjit dhe Drejt\u00ebsis\u00eb, nevoja p\u00ebr t\u00eb konsoliduar baz\u00ebn e saj jetike rurale \u00ebsht\u00eb e menj\u00ebhershme, thon\u00eb ekspert\u00ebt, nd\u00ebrsa afrojn\u00eb zgjedhjet e p\u00ebrgjithshme t\u00eb vjesht\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb qart\u00ebsisht nj\u00eb strategji elektorale p\u00ebr qeverin\u00eb polake\u201d, tha zoti Kirkegaard p\u00ebr p\u00ebrpjekjet e Varshav\u00ebs p\u00ebr zgjerimin e kufizimeve ndaj importeve t\u00eb grurit ukrainas. \u201cA do t\u00eb t\u00ebrhiqen? Ndoshta jo. A do ta pranoj\u00eb pjesa tjet\u00ebr e BE-s\u00eb? Jo.\u201d<\/p>\n<p>Perspektiva q\u00eb nj\u00eb Ukrain\u00eb e q\u00ebndrueshme do t\u00eb b\u00ebhej nj\u00eb dit\u00eb an\u00ebtare e BE-s\u00eb, luan gjithashtu rol n\u00eb q\u00ebndrimet e Polonis\u00eb dhe kat\u00ebr vendeve t\u00eb tjera t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore, tha ai. Megjith\u00ebse an\u00ebtar\u00ebsimi i Ukrain\u00ebs do t\u00eb ofronte nj\u00eb brez t\u00eb ri mbrojt\u00ebs nga Rusia, kjo do t\u00eb devijonte ndoshta miliona dollar\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb nga fondet q\u00eb i marrin aktualisht k\u00ebto vende p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb dhe sektor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa priten diskutimet p\u00ebr buxhetin e ardhsh\u00ebm t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr periudh\u00ebn deri n\u00eb vitin 2027, \u201cata po b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb paralajm\u00ebrim dhe po e pozicionojn\u00eb veten p\u00ebr nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb madhe\u201d, tha zoti Krikegaard.\/VOA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vitin e kaluar imazhi i Polonis\u00eb brenda Bashkimit Evropian u p\u00ebrmir\u00ebsua, nga nj\u00eb vend q\u00eb sfidonte funksionimin e shtetit ligjor, n\u00eb nj\u00eb vend n\u00eb krye<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-13053","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13053","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13053"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13053\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13053"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13053"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13053"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}