{"id":15844,"date":"2023-09-06T13:23:50","date_gmt":"2023-09-06T11:23:50","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=15844"},"modified":"2023-09-06T13:23:50","modified_gmt":"2023-09-06T11:23:50","slug":"nje-shkrim-ne-kujtim-te-nobelistit-ferid-muradi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=15844","title":{"rendered":"Nj\u00eb shkrim n\u00eb kujtim t\u00eb nobelistit Ferid Muradi"},"content":{"rendered":"<p>(N\u00eb karrier\u00ebn time profesionale m\u00eb \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb rasti t\u00eb takohem me personalitete shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga vendi dhe bota, ose t\u00eb p\u00ebrcjell ngjarje q\u00eb m\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb mbresa t\u00eb pashlyeshme. Nj\u00ebra nga k\u00ebto ngjarje, pa kurrfar\u00eb m\u00ebdyshje, \u00ebsht\u00eb vizita e nobelistit Ferid Muradi n\u00eb vendlindjen e babait, pak koh\u00eb pasi e kishte marr\u00eb \u00c7mimin Nob\u00ebl p\u00ebr mjek\u00ebsi. At\u00ebher\u00eb, prej s\u00eb af\u00ebrmi kam par\u00eb madh\u00ebshtin\u00eb e njeriut q\u00eb b\u00ebri revolucion me zbulimin e tij n\u00eb s\u00ebmundjet vaskulare, e q\u00eb p\u00ebr efekt p\u00ebrcjell\u00ebs kishte dhe \u201cviagr\u00ebn\u201d, q\u00eb sigurisht ka qen\u00eb nj\u00eb sihariq p\u00ebr miliona \u201cnevojtar\u00eb\u201d n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Nj\u00eb personalitet i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, q\u00eb n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ishte po aq njeri sa sikush prej nesh, i cili di t\u00eb ndjej\u00eb mallin dhe dhembjen dhe nuk p\u00ebrmbahet p\u00ebr t\u2019u shp\u00ebrgjyrer n\u00eb lot duke p\u00ebrqafuar farefiset e tij n\u00eb vendlindjen e babait.<\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb sjell shkrimin q\u00eb e kisha shkruar p\u00ebr \u201cFlak\u00ebn\u201d gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb Llakavic\u00eb t\u00eb Gostivarit dhe p\u00ebr takimet tjera q\u00eb i pati, i ftuar nga ish-z\u00ebvend\u00ebsministri i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, i ndjeri Muamer Nexhipi.<\/p>\n<p>Si\u00e7 dihet, Ferid Muradi m\u00eb von\u00eb u b\u00eb edhe an\u00ebtar nderi i Akademis\u00eb Maqedonase t\u00eb Shkencave dhe Arteve, qe pritur me nderime t\u00eb m\u00ebdha edhe n\u00eb Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb, kurse shkrimtari dhe publicisti Halil Zendeli(p\u00ebrndryshe bashk\u00ebvendas i babait t\u00eb tij, shkroi monografin\u00eb,e cila m\u00eb pas, p\u00ebrve\u00e7se n\u00eb Maqedoni, u promovua edhe n\u00eb Akademin\u00eb Shqiptare t\u00eb Shkencave dhe Arteve n\u00eb Tiran\u00eb)<\/p>\n<p>Lot\u00eb \u00e7malljeje t\u00eb nobelistit n\u00eb vendlindjen e babait<\/p>\n<p>\u2013 \u201cUn\u00eb nuk kam m\u00eb forc\u00eb dhe ndjenja t\u00eb shikoj k\u00ebt\u00eb tok\u00eb. Jam shum\u00eb i lumtur q\u00eb vizitoj fshatin ku ka lindur im at, i cili m\u00eb ka folur shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb!\u201d<\/p>\n<p>Shkruan: Daut Dauti<\/p>\n<p>Shkup, 6 tetor &#8211; K\u00ebto ishin fjal\u00ebt e nobelistit p\u00ebr mjek\u00ebsi p\u00ebr vitin 1999, dr. Ferid Muradi, t\u00eb shoq\u00ebruara me lot\u00eb g\u00ebzimi e p\u00ebrmallimi, nga bina e vendosur n\u00eb oborrin e shkol\u00ebs s\u00eb fshatit Llakaic\u00eb t\u00eb Gostivarit, ku kishte jetuar dikur babai i tij, Murat Ejupi, para se t\u00eb emigronte n\u00eb Amerik\u00eb. Njeriu q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb shpikje me t\u00eb cil\u00ebn do t\u2019ua leht\u00ebsoj\u00eb jet\u00ebn njer\u00ebzve t\u00eb s\u00ebmur\u00eb nga zemra, arteroskleroza, madje edhe nga kanceri, u tregua p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast ngash\u00ebrimi, \u201ci dob\u00ebt\u201d, duke shkelur tok\u00ebn ku kishte lindur i jati. D\u00ebshmoi se edhe njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, mbeten njer\u00ebz. \u201cBabai na ka rr\u00ebfyer shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fshat dhe un\u00eb me dy v\u00ebllez\u00ebrit tjer\u00eb kur ishim t\u00eb vegj\u00ebl, qem\u00eb dashuruar sikur t\u00eb kishim qen\u00eb n\u00eb t\u00eb\u201d, tha ai para fshatar\u00ebve n\u00eb fjal\u00ebn e shkurt\u00ebr, duke u premtuar se kjo nuk do t\u00eb jet\u00eb vizita e fundit e tij.<\/p>\n<p>\u201cJemi krenar\u00eb q\u00eb nga ku fshat i vog\u00ebl, doli nj\u00eb njeri kaq i madh\u201d, ishte porosia e llakavicasve, q\u00eb u lexua n\u00eb solemnitetin e pritjes. \u201cIshin kushtet e v\u00ebshtira ekonomike, sociale e politike midis dy luft\u00ebrave, q\u00eb ndikuan q\u00eb t\u00eb largohet baba juaj nga fshat piktoresk\u201d, u tha m\u00eb tutje n\u00eb k\u00ebt\u00eb fjal\u00eb rasti duke iu drejtuar dr. Muradit, duke n\u00ebnvizuar se i ati, Murat Ejupi, para s\u00eb gjithash e donte arsimin dhe mu p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kishte merita n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr hapjen e shkollave t\u00eb para, kurse dashurin\u00eb ndaj arsimit, ai e kishte d\u00ebshmuar edhe me shkollimin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vet.<br \/>\nMomentet m\u00eb prek\u00ebse p\u00ebr dr.Muradin ishin takimet me an\u00ebtar\u00ebt e familjes s\u00eb mbetur, kush\u00ebrinjve dhe mbesave t\u00eb babait. Kat\u00ebr mbesat (bijat e Neshatit, t\u00eb v\u00ebllait t\u00eb dr. Muradit, me gruan e par\u00eb t\u00eb babait), Lutfia, Rexhebija, Vahidja, dhe Minibja, me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb familjeve t\u00eb tyre dhe kush\u00ebrinjve tjer\u00eb, e prit\u00ebn kush\u00ebririn nga Amerika me fotografit\u00eb e vjetra familjare, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar se \u00ebsht\u00eb i familjes s\u00eb tyre, por p\u00ebr ta mall\u00ebngjyer edhe m\u00eb shum\u00eb. Vet\u00ebm koha e shkurt\u00ebr e q\u00ebndrimit, p\u00ebr shkak se ai q\u00eb nes\u00ebr duhet t\u00eb udh\u00ebtonte p\u00ebr Maroko, ku do t\u00eb mbante nj\u00eb ligj\u00ebrat\u00eb, nuk la q\u00eb t\u00eb rrij\u00eb m\u00eb gjat\u00eb me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb brezave t\u00eb reja t\u00eb familjes s\u00eb babait, por u premtoi se do t\u00eb kthehet p\u00ebrs\u00ebri dhe n\u00eb ndarje e b\u00ebri nj\u00eb fotografi p\u00ebr kujtim me ta. N\u00eb shenj\u00eb respekti dhe kujtimi, dr. Muradit, fshati i dhuroi nj\u00eb piktur\u00eb t\u00eb Reshat Ahmetit, librin \u201cD\u00ebshmi t\u00eb gjalla\u201d t\u00eb Nazif Selimit, veshmbathje komb\u00ebtare, shum\u00eb lule, e shum\u00eb d\u00ebshira p\u00ebr ardhje t\u00eb reja.<br \/>\nPara se t\u00eb shkonte n\u00eb Llakavic\u00eb, dr. Muradit iu organizua nj\u00eb pritje madh\u00ebshtore edhe n\u00eb Gostivar. Ai mori pjes\u00eb n\u00eb solemnitetin e organizuar n\u00eb K\u00ebshillin Komunal ku kryetari i Komun\u00ebs, Jamin Nuredini, ia dor\u00ebzoi Pllaket\u00ebn e Art\u00eb si Qytetar Nderi i Gostivarit, p\u00ebr \u00e7ka K\u00ebshilli Komunal kishte sjell\u00eb vendim m\u00eb 29 korrik t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. Ai dr.Muradit iu drejtua me fjal\u00ebt se \u00ebsht\u00eb shqiptari i dyt\u00eb, pas N\u00ebn\u00eb Terez\u00ebs, q\u00eb mori \u00e7mimin Nob\u00ebl, prandaj sot Gostivari mburret me ju, pasi ju, si ceku Nuredini, me shpikjen tuaj jo vet\u00ebm q\u00eb plot\u00ebsoni nevojat e k\u00ebsaj gjenerate, por edhe t\u00eb gjeneratave t\u00eb ardhshme.<\/p>\n<p>Duke iu fal\u00ebnderuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nder dhe p\u00ebr pritjen, nobelisti dr.Ferid Muradi, midis tjerash foli p\u00ebr gjenet familjare q\u00eb i kan\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt n\u00eb k\u00ebt\u00eb trev\u00eb. Ai tha se i ati, viteve t\u00eb fundit t\u00eb jet\u00ebs, kishte k\u00ebrkuar n\u00eb Amerik\u00eb ndonj\u00eb vend q\u00eb do t\u2019i ngjante vendlindjes s\u00ebtij, prandaj ishte vendosur n\u00eb Virxhinia.<\/p>\n<p>N\u00eb ardhjen e tij t\u00eb par\u00eb, dr. Muradit iu organizua kudo pritje madh\u00ebshtore.<\/p>\n<p>Dr. Ferid Muradi \u2013 i biri i Murat Ejupit nga Lllakavica e Gostivarit, i cili m\u00ebrgoi n\u00eb Amerik\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjetur jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, dje dhe sot, p\u00ebrve\u00e7 takimeve emocionuese n\u00eb Gostivar dhe Llakavic\u00eb, pati takime zyrtare n\u00eb nivele m\u00eb t\u00eb larta. Q\u00ebndrimi i par\u00eb n\u00eb Maqedoni, \u00ebsht\u00eb n\u00eb organizim t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb M\u00ebrgimit. Takimet zyrtare filluan dje pasdite, kur nobelistin Muradi e priti zv.ministri i sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, Muharem Nexhipi, kurse gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb sotme pati takime edhe me z\u00ebvend\u00ebsministrin e pun\u00ebve t\u00eb jashtme, Boris Trajkovskin, n\u00eb Akademin\u00eb Maqedonase t\u00eb Shkencave dhe Arteve dhe n\u00eb Ministrin\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Dr.Muharem Nexhipi ndan p\u00ebrshtypje tep\u00ebr emotive nga takimi me mysafirin e rrall\u00eb. Ai midis tjerash deklaroi: \u201cPata nderin t\u00eb bisedoj shum\u00eb\u00e7ka rreth problemeve dhe situat\u00ebs n\u00eb Maqedoni dhe me gjith\u00eb at\u00eb q\u00eb na intereson p\u00ebr kontaktet me t\u00eb gjitha autoritetet e m\u00ebdh\u00eb shqiptare n\u00eb bot\u00eb. Me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kaluan nj\u00eb mbr\u00ebmje shum\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme dhe ram\u00eb dakord se komunikimi duhet t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb i af\u00ebrt dhe m\u00eb i shpesht\u00eb me autoritetet tona n\u00eb Amerik\u00eb dhe Evrop\u00eb. Sepse kemi shum\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb kontribut p\u00ebr mbar\u00eb civilizimin me t\u00eb arriturat e tyre n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme\u201d. Z.Nexhipi poashtu na njoftoi se n\u00eb takimin q\u00eb z. Muradit pati n\u00eb Ministrin\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (ku e priti ministri Dragan Danillovski), \u00ebsht\u00eb biseduar p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e bashk\u00ebpunimit n\u00eb fush\u00ebn e shkenc\u00ebs s\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb, me theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb specializimin e mjek\u00ebve nga Maqedonia n\u00eb Amerik\u00eb, kurse \u00ebsht\u00eb biseduar edhe p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb ai t\u00eb mbaj\u00eb ligj\u00ebrata n\u00eb unviersitetet e k\u00ebtushme. Dr.Nexhipi me k\u00ebt\u00eb rast do t\u00eb ve\u00e7oj\u00eb se nga takimet q\u00eb pati me mysafirin amerikan me prejadhje shqiptare, \u00ebsht\u00eb shqyrtuar mund\u00ebsia q\u00eb ai t\u00eb maj\u00eb ndonj\u00eb ligj\u00ebrat\u00eb edhe n\u00eb Universitetin e Tetov\u00ebs. Ai thot\u00eb se dr.Muradi ka qen\u00eb mjaft i emocionuar kur i ka folur p\u00ebr ngazhimin e profesor\u00ebve dhe student\u00ebve t\u00eb UT-s\u00eb dhe pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb mbaj\u00eb ndonj\u00eb ligj\u00ebrat\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vat\u00ebr t\u00eb arsimit sip\u00ebror dhe si koh\u00eb kur mund t\u00eb realizohet kjo, ai p\u00ebrmendi qershorin e vitit t\u00eb ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Dr. Ferid Muradi sot vizitoi edhe Akademin\u00eb Maqedonase t\u00eb Arteve dhe Shekencave, me \u00e7\u2019rast kryetari Ksente Bogoev e njoftoi p\u00ebr veprimtarin\u00eb e k\u00ebtij institucioni t\u00eb lart\u00eb. Ai me k\u00ebt\u00eb rast e vizitioi Qendr\u00ebn Hulumtuese p\u00ebr Inxhenering Gjenetik dhe Bioteknologji t\u00eb AMSHA-s. Si\u00e7 kuptojm\u00eb, gjat\u00eb vizit\u00ebs n\u00eb AMSHA, nga nikoqir\u00ebt ka r\u00ebn\u00eb propozimi q\u00eb dr.Ferid Muradi t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtar i k\u00ebtij institucioni.<\/p>\n<p>N\u00eb Qeverin\u00eb e Maqedonis\u00eb iu shtrua nj\u00eb drek\u00eb solemne, ku mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00ebnkryetari i Qeveris\u00eb, Bedredin Ibrahimi, ministri i M\u00ebrgat\u00ebs, Viktor Trenevski, si nikoqir, ministri i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, Dragan Danillovski, ai i Vetadministrimit lokal, Xhevdet Nasufi, z\u00ebvend\u00ebsministri i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, muharem Nexhipi etj. Pas k\u00ebsaj dreke, dr. Muradi dha nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr ku shprehu k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb q\u00eb gjendet p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vendin ku ka lindur i ati. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vizit\u00eb e shkurt\u00ebr, tha ai, por shum\u00eb produktive, me takime me ministra t\u00eb ndrysh\u00ebm, me t\u00eb cil\u00ebt diskutuam mund\u00ebsit\u00eb e bashk\u00ebpunimit n\u00eb l\u00ebmin e shkenc\u00ebs, mjek\u00ebsis\u00eb dhe hulumtimeve midis Universitetit t\u00eb tij dhe atyre t\u00eb Maqedonis\u00eb. Mezi pres q\u00eb t\u00eb kthehem sa m\u00eb shpejt\u00eb k\u00ebtu, p\u00ebr 3-6 muaj, u shpreh ai n\u00eb fund t\u00eb deklarat\u00ebs. N\u00eb pyetjen e vetme q\u00eb i shtruan gazetar\u00ebt, (t\u00eb cil\u00ebt, sipas deklarat\u00ebs, preferuan ta intervistojn\u00eb p\u00ebr redaksit\u00eb e tyre), dr. Muradi foli p\u00ebr shpikjen e tij dhe efektet nga aplikimi gjer\u00eb n\u00eb mjek\u00ebsi. Aplikimi i k\u00ebtij zbulimi tashm\u00eb ka filluar n\u00eb shum\u00eb vende. Ai ka ndikim t\u00eb madh n\u00eb kurat sh\u00ebndet\u00ebsore p\u00ebr pacient\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, si p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb lindin para kohe, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt e zemr\u00ebs, t\u00eb organeve t\u00eb tretjes etj. Rezultatet nga aplikimi n\u00eb vend t\u00eb ndryshme, tha ai, jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqshme, duke shtuar se ky zbulim do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhshmen n\u00eb perfeksionimin e shum\u00eb ila\u00e7\u00ebrave, si p\u00ebrshembull ato kund\u00ebr arteroskleroz\u00ebs, artritisit e ndoshta edhe p\u00ebr kancerin.<\/p>\n<p>Vizita e Nobelistit dr. Ferid Muradi, ishte e shkurt\u00ebr por shum\u00eb e ngjeshur dhe me shum\u00eb emocione. Ai e p\u00ebrfundoi vizit\u00ebn tep\u00ebr i k\u00ebnaqur q\u00eb m\u00eb n\u00eb fund e shkeli dheun e vendlindjes s\u00eb babait, q\u00eb u takua dhe u njoftua edhe me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb familjes s\u00eb mbetur k\u00ebndej. Nj\u00eb \u00e7mallje e p\u00ebrjetuar me lot\u00eb. Ai u nda i k\u00ebnaqur edhe nga takimet me zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb Maqedonsi\u00eb dhe me mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr bashk\u00ebpunim.Shkoi me premtimin se kjo vizit\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb e fundit.(Flaka, 7 tetor 1999)<\/p>\n<p>(Nga libri \u201cPa bi\u00e7iklet\u00eb\u201d)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(N\u00eb karrier\u00ebn time profesionale m\u00eb \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb rasti t\u00eb takohem me personalitete shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga vendi dhe bota, ose t\u00eb p\u00ebrcjell ngjarje q\u00eb m\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":15845,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,47],"tags":[],"class_list":["post-15844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqedoni","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15844"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15844\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15845"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}