{"id":18379,"date":"2023-10-05T13:08:51","date_gmt":"2023-10-05T11:08:51","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=18379"},"modified":"2023-10-05T13:08:51","modified_gmt":"2023-10-05T11:08:51","slug":"kush-eshte-james-obrien-ndihmes-sekretari-i-ri-i-shtetit-per-evropen-dhe-euroazine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=18379","title":{"rendered":"Kush \u00ebsht\u00eb James O\u2019Brien, Ndihm\u00ebs Sekretari i ri i Shtetit p\u00ebr Evrop\u00ebn dhe Euroazin\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Senati Amerikan konfirmoi em\u00ebrimin e James O\u2019Brien si Ndihm\u00ebs Sekretar i Shtetit p\u00ebr Evrop\u00ebn dhe Euroazin\u00eb.<\/p>\n<p>67 senator\u00eb votuan p\u00ebr em\u00ebrimin e O\u2019Brien dhe 31 senator\u00eb ishin kund\u00ebr.<\/p>\n<p>O\u2019Brien, i cili u propozua p\u00ebr at\u00eb post disa muaj m\u00eb par\u00eb nga presidenti amerikan Joe Biden, do t\u00eb jet\u00eb eprori i zyrtarit amerikan p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, Gabriel Escobar.<\/p>\n<p>Zyrtarja q\u00eb ka mbajtur k\u00ebt\u00eb post p\u00ebrpara tij, Karen Donfried, nuk ka pasur shum\u00eb njohuri t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb gjeopolitike.<\/p>\n<p><strong>Kush \u00ebsht\u00eb O\u2019Brien?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb biografin\u00eb e zotit James C. O\u2019Brien, m\u00ebsojm se ai n\u00eb profesion \u00ebsht\u00eb nj\u00eb avokat dhe diplomat amerikan q\u00eb ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se tre dekada n\u00eb diplomacin\u00eb e qeveris\u00eb amerikane.<\/p>\n<p>O\u2019Brien e ka filluar karrjer\u00ebn e tij diplomatike duke sh\u00ebrbyer m\u00eb par\u00eb n\u00eb Departamentin e Shtetit, duke filluar me postin e tij si avokat-k\u00ebshilltar n\u00eb vitin 1989, ndryshimet e m\u00ebdha n\u00eb kampin socialist t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, ai sh\u00ebrbeu si i d\u00ebrguar i posa\u00e7\u00ebm presidencial p\u00ebr Ballkanin, me p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr politik\u00ebn diplomatike, ekonomike dhe t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, z. O\u2019Brien ka vepruar edhe si Z\u00ebvend\u00ebs Drejtor i Zyr\u00ebs s\u00eb Planifikimit t\u00eb Politikave t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit dhe si k\u00ebshilltar i lart\u00eb i Ambasadores dhe Sekretares s\u00eb Shtetit t\u00eb OKB-s\u00eb, Madeleine Albright.<\/p>\n<p>Nga k\u00ebto pozicione, ai ndihmoi n\u00eb formulimin e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Dejtonit t\u00eb vitit 1995, e cila i dha fund luft\u00ebs n\u00eb Bosnje; dhe udh\u00ebzoi mb\u00ebshtetjen e SHBA-s\u00eb p\u00ebr Gjykat\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr ish-Jugosllavin\u00eb, e cila ndihmoi n\u00eb sjelljen para drejt\u00ebsis\u00eb t\u00eb personave p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr krimet e luft\u00ebs dhe krimet kund\u00ebr njer\u00ebzimit.<\/p>\n<p>M\u00eb tej, ai finalizoi marr\u00ebveshjet p\u00ebr t\u00eb kontrolluar arm\u00ebt e shkat\u00ebrrimit n\u00eb mas\u00eb n\u00eb ish-Bashkimin Sovjetik.<\/p>\n<p>O\u2019Brien negocioi gjithashtu marr\u00ebveshje p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb intelektuale p\u00ebr bashk\u00ebpunim shkencor me Kin\u00ebn; promovoi rregullore t\u00eb sh\u00ebndosha mjedisore t\u00eb tregtis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr materialet e rrezikshme dhe t\u00eb riciklueshme; dhe punoi p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb partneritetet publike-private dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb sociale t\u00eb korporatave nj\u00eb element qendror n\u00eb politik\u00ebn e jashtme amerikane.<\/p>\n<p>O\u2019Brien mban nj\u00eb diplom\u00eb B.A. nga Kolegji Macalester n\u00eb St. Paul, Minesota, nj\u00eb diplom\u00eb master nga Universiteti i Pittsburgh dhe nj\u00eb J.D. nga Shkolla Juridike Yale.<\/p>\n<p>James C. O\u2019Brien aktualisht \u00ebsht\u00eb me grad\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart si Ambasador, n\u00eb Departamentin e Shtetit t\u00eb SHBA-s\u00eb, dhe ka sh\u00ebrbyer n\u00eb tre administrata amerikane n\u00eb Departamentin e Shtetit, ndersa emrimin m\u00eb t\u00eb lart n\u00eb karier e arriti si i d\u00ebrguari special presidencial p\u00ebr pengjet amerikane.<\/p>\n<p>O\u2019Brein \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ish-diplomat karriere i Departamentit t\u00eb Shtetit \u00ebsht\u00eb dhe fitues i \u00e7mimeve t\u00eb shumta p\u00ebr performanc\u00ebn diplomatike q\u00eb nga viti 1989 deri n\u00eb 2001, ku ai sh\u00ebrbeu si K\u00ebshilltar i Lart\u00eb i ish-Sekretares Madeleine Albright, dhe Z\u00ebvend\u00ebs Drejtor kryesor i Planifikimit t\u00eb Politikave dhe i D\u00ebrguar Presidencial p\u00ebr Ballkanin, n\u00eb administrat\u00ebn e presidentit Clinton.<\/p>\n<p>Ai drejtoi nj\u00eb program t\u00eb madh dhe t\u00eb suksessh\u00ebm sanksionesh dhe k\u00ebshilloi p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh, duke p\u00ebrfshir\u00eb negociatat e paqes n\u00eb Evrop\u00eb, marr\u00ebveshjet shkencore dhe mjedisore, tranzicionin post-sovjetik t\u00eb Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs, si dhe iniciativat p\u00ebr t\u00eb hetuar dhe ndjekur penalisht personat p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr krimet e luft\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb ata n\u00eb ish Jugosllavi.<\/p>\n<p>Pas largimit nga qeveria, n\u00eb administrat\u00ebn e Obam\u00ebs, ai ishte personi Kryesor dhe Z\u00ebvend\u00ebs Kryetar i firm\u00ebs Albright Stonebridge Group, nj\u00eb firm\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare k\u00ebshilluese, sidomos p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet diplomatike firm\u00eb e themeluar nga ish sekretarja e shtetit Medeline Albight.<\/p>\n<p>Lidhur me Ballkanin ai ka punuar n\u00eb Deapartamentin e Shtetit kur ndodh\u00ebn ndryshimet e m\u00ebdha n\u00eb rr\u00ebzimin e komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri, dhe shp\u00ebrb\u00ebrjen e Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1992, James C. O\u2019Brien ishte nj\u00eb punonj\u00ebs i ri q\u00eb punonte n\u00eb zyr\u00ebn e K\u00ebshilltarit Ligjor pak t\u00eb njohur n\u00eb Departamentin e Shtetit, ku dha raportet e para t\u00eb shtypit amerikan, q\u00eb p\u00ebrshkruanin mizorit\u00eb dhe spastrimin etnik n\u00eb Bosnje.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse Ballkani nuk ishte fusha e tij dhe ai kishte qen\u00eb n\u00eb at\u00eb vend p\u00ebr vet\u00ebm tre vjet, O\u2019Brien u prek aq shum\u00eb nga rr\u00ebfimet sa filloi t\u00eb pyeste se \u00e7far\u00eb dinin Shtetet e Bashkuara p\u00ebr pretendimet p\u00ebr gjenocid n\u00eb luftrat e ish Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n<p>I diplomuari n\u00eb Fakultetit Juridik t\u00eb Yale m\u00eb pas filloi t\u00eb lobonte p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka p\u00ebr Ballkanin. \u201cT\u00eb gjith\u00eb than\u00eb se ishte e pamundur sepse ishte shum\u00eb e nd\u00ebrlikuar,\u201d kujton ai. \u201cPor kuptova se v\u00ebrtet duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb di\u00e7ka.\u201d<\/p>\n<p>Por thuhet se ai me nj\u00eb grup t\u00eb vog\u00ebl punonj\u00ebsish t\u00eb rinj, n\u00eb departamentin e shtetit, O\u2019Brien filloi t\u00eb eksploronte opsionet. Puna e tyre prodhoi iden\u00eb dhe mekanizmin p\u00ebr t\u00eb ngritur at\u00eb q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb Gjykata e Krimeve t\u00eb Luft\u00ebs n\u00eb Hag\u00eb, nj\u00eb organ i mandatuar nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht p\u00ebr t\u00eb paditur dhe gjykuar ata q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjitha mizorit\u00eb e kryera n\u00eb luftrat e ish-Jugosllavis\u00eb(Kroaci, Bosnje, Kosov\u00eb).<\/p>\n<p>P\u00ebr p\u00ebrpjekjet e tij, O\u2019Brien, qysh kur ishte vet\u00ebm 30 vje\u00e7, u em\u00ebrua s\u00eb fundmi k\u00ebshilltar special i presidentit Clinton dhe sekretarit t\u00eb shtetit p\u00ebr \u201cpromovuar\u201d demokracin\u00eb e brisht\u00eb n\u00eb Ballkan. Ai u transferua n\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb q\u00eb e ndante vet\u00ebm nj\u00eb korridor nga Sekretarja e Shtetit Madeleine K. Albright.<\/p>\n<p>Ai u b\u00eb i d\u00ebrguari i par\u00eb i SHBA-s\u00eb q\u00eb u kthye n\u00eb Jugosllavi q\u00eb nga rr\u00ebzimi i Slobodan Milloshevi\u00e7it,n\u00eb nj\u00eb dekade t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb v\u00ebshtira midis Beogradit dhe Uashingtonit, ku ra t\u00eb takohet me Presidentin e par\u00eb serb \u201cpost Millosheviq\u201d Vojislav Koshtunica.<\/p>\n<p>Diplomati i karrjeres James C. O\u2019Brien, i cili ka nj\u00eb reputacion p\u00ebr \u201cenergjin\u00eb e pakufishme\u201dq\u00eb i v\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje gj\u00ebrat duke b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb quhet \u201cbreaking status quon\u201d, tani n\u00ebse e miraton Seanti, mbas emrimit t\u00eb presidentit Biden, ai do t\u00eb detyr\u00ebn merr detyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb \u201cv\u00ebshtir\u00eb\u201d n\u00eb Departamentine Shtetit, qeverin\u00eb amerikane, p\u00ebr Ballkanin. Mbasi ai vjen n\u00eb nj\u00eb nga momenetet m\u00eb delikate t\u00eb politik\u00ebs amerikane, p\u00ebr Ballkanin dialogun Kosov\u00eb \/ Serbi, ku duhet t\u00eb planifikoj\u00eb se si diplomacia amerikane mund t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb dhe stabilizoj\u00eb demokracin\u00eb e re m\u00eb t\u00eb brisht\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>Ai ka th\u00ebn\u00eb : \u201c\u00cbsht\u00eb interesante t\u00eb vizatohen paralelet, t\u00eb lexosh p\u00ebr r\u00ebnjen e \u201cperandorive diktatoriale\u201d dhe m\u00eb pas t\u00eb shoh\u00ebsh r\u00ebnien e komunizmit, r\u00ebnjen e Milloshevi\u00e7it, dhe t\u00eb lexosh p\u00ebr betejat e baballar\u00ebve themelues amerikan\u00eb\u201d.\/INA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Senati Amerikan konfirmoi em\u00ebrimin e James O\u2019Brien si Ndihm\u00ebs Sekretar i Shtetit p\u00ebr Evrop\u00ebn dhe Euroazin\u00eb. 67 senator\u00eb votuan p\u00ebr em\u00ebrimin e O\u2019Brien dhe 31<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":18385,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,45],"tags":[],"class_list":["post-18379","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota","category-rajoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18379"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18379\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}