{"id":18558,"date":"2023-10-06T10:38:34","date_gmt":"2023-10-06T08:38:34","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=18558"},"modified":"2023-10-06T10:38:34","modified_gmt":"2023-10-06T08:38:34","slug":"zbulimi-me-pikat-kuantike-gjetjet-e-tre-shkencetareve-vleresohen-me-cmimin-nobel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=18558","title":{"rendered":"Zbulimi me pikat kuantike; gjetjet e tre shkenc\u00ebtar\u00ebve vler\u00ebsohen me \u00e7mimin Nobel"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7mimi \u201cNobel\u201d i vitit 2023 n\u00eb kimi i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb tre shkenc\u00ebtar\u00ebve, q\u00eb punuan p\u00ebr t\u00eb zbuluar dhe zhvilluar pika kuantike t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb dritat LED dhe ekranet televizive.<\/p>\n<p>Fituesit jan\u00eb Moungi Bawendi, Louis Brus dhe Alexei Ekimov.<\/p>\n<p>Ato shfryt\u00ebzohen gjithashtu n\u00eb imazhet mjek\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebzuar kirurg\u00ebt q\u00eb t\u00eb zgjedhin ila\u00e7et m\u00eb efektive p\u00ebr kancerin. Po ashtu, zbulimi sh\u00ebrben dhe n\u00eb nd\u00ebrtimin e paneleve diellore. <\/p>\n<p>Pikat kuantike jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb vogla, vet\u00ebm disa t\u00eb miliontat e nj\u00eb milimetri n\u00eb gjer\u00ebsi. Madh\u00ebsia e tyre p\u00ebrcakton ngjyr\u00ebn kur ato bien n\u00eb kontakt me drit\u00ebn, dhe m\u00eb pas emetohet energji. Pikat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb n\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb verdh\u00eb dhe t\u00eb kuqe.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, askush nuk mendonte se mund t\u00eb krijonte ndonj\u00ebher\u00eb grimca kaq t\u00eb vogla. Por fituesit e k\u00ebtij viti ia dol\u00ebn.\u201d tha nj\u00eb zyrtar i akademis\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb incident i vog\u00ebl ndodhi p\u00ebrpara ceremonis\u00eb p\u00ebr ndarjen e \u00e7mimit \u201cNobel\u201d n\u00eb kimi k\u00ebt\u00eb t\u00eb m\u00ebrkur\u00eb. Ndryshe nga \u00e7do her\u00eb tjet\u00ebr komisioni publikoi pa dashje emrat e treshes fituese pak p\u00ebrpara shpalljes zyrtare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7mimi \u201cNobel\u201d i vitit 2023 n\u00eb kimi i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb tre shkenc\u00ebtar\u00ebve, q\u00eb punuan p\u00ebr t\u00eb zbuluar dhe zhvilluar pika kuantike t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb dritat<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":18561,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-18558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18558"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18558\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}