{"id":18822,"date":"2023-10-07T11:42:55","date_gmt":"2023-10-07T09:42:55","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=18822"},"modified":"2023-10-07T11:42:55","modified_gmt":"2023-10-07T09:42:55","slug":"ekonomi-e-gjelber-dhe-konkurruese-per-cilesi-me-te-mire-jete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=18822","title":{"rendered":"Ekonomi e gjelb\u00ebr dhe konkurruese p\u00ebr cil\u00ebsi m\u00eb t\u00eb mir\u00eb jete"},"content":{"rendered":"

Ekonomisti dhe laureati i \u00e7mimit Nobel, Joseph Stiglitz thekson se
\n\u201cSfida e q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb krijimi i ekonomis\u00eb s\u00eb re globale, m\u00ebnyr\u00eb e re e t\u00eb b\u00ebrit
\nbiznes, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ekologjike, t\u00eb q\u00ebndrueshme, ekonomike dhe efikase, q\u00eb u ofron t\u00eb
\ngjith\u00ebve mund\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u201d. Jav\u00ebn e kaluar u hodh\u00ebn dy hapa sistemike
\nkruciale drejt zhvillimit t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb gjelb\u00ebr n\u00eb vendin ton\u00eb, respektivisht miratimi i ligjit q\u00eb
\nmund\u00ebson krijimin e Fondit t\u00eb efikasitetit energjetik dhe emetimi i fletobligacioneve t\u00eb para t\u00eb
\ngjelbra si burim financimi t\u00eb projekteve t\u00eb gjelbra.<\/p>\n

Ekonomia e gjelb\u00ebr \u00ebsht\u00eb sistem, ku si prioritete jan\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebria ekologjike, drejt\u00ebsia
\nsociale dhe rritja ekonomike. Tranzicioni drejt burimeve t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritshme t\u00eb energjis\u00eb, bujq\u00ebsia e
\nq\u00ebndrueshme dhe prodhimi i ushqimit, efikasiteti n\u00eb menaxhimin e burimeve, rritja inkluzive
\np\u00ebrmes barazis\u00eb sociale, inovacionit dhe teknologjive ekologjike, financat e gjelbra dhe
\ninvestimet n\u00eb projektet e q\u00ebndrueshme, si dhe forcimi i q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb klimatike, jan\u00eb q\u00ebllimet
\ne zhvillimit t\u00eb gjelb\u00ebr. M\u00eb konkretisht, ekonomia e gjelb\u00ebr \u00ebsht\u00eb ekonomi rezistente q\u00eb ofron
\nkushte m\u00eb t\u00eb mira jet\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt.<\/p>\n

Shkurtimisht p\u00ebr Fondin dhe fletobligacionet e gjelbra<\/strong><\/p>\n

Kuvendi, jav\u00ebn e kaluar me propozimin e Ministris\u00eb s\u00eb Financave dha \u201cdrit\u00eb jeshile\u201d p\u00ebr krijimin
\ne Fondit t\u00eb Efikasitetit Energjetik (FEE). N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij Fondi do t\u00eb p\u00ebrkrahen projektet p\u00ebr
\nefikasitetin energjetik dhe mbrojtjen e mjedisit n\u00eb sektorin publik dhe privat n\u00ebp\u00ebrmjet dh\u00ebnies
\ns\u00eb granteve, kredive dhe garancive. Fondi do t\u00eb funksionoj\u00eb si nj\u00ebsi organizative n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb
\nBank\u00ebs Zhvillimore t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut dhe \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e harmonizimit me
\ndirektivat e BE-s\u00eb. Kapitali fillestar \u00ebsht\u00eb 15 milion\u00eb euro, nga t\u00eb cilat 5 milion\u00eb euro jan\u00eb
\nn\u00ebp\u00ebrmjet Projektit t\u00eb efikasitetit energjetik t\u00eb Bank\u00ebs Bot\u00ebrore dhe 10 milion\u00eb euro jan\u00eb p\u00ebrmes
\nemetimit t\u00eb fletobligacioneve t\u00eb gjelbra. N\u00eb t\u00eb ardhmen, Fondi do t\u00eb plot\u00ebsohet edhe me
\nemetime t\u00eb reja t\u00eb fletobligacioneve t\u00eb gjelbra dhe burime t\u00eb tjera (si grantet zhvillimore, huat\u00eb
\ndhe shum\u00ebfishimi i kapitalit themelues). Krijimi i Fondit \u00ebsht\u00eb planifikuar p\u00ebr vitin e ardhsh\u00ebm,
\nnd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2025 pritet t\u00eb zgjerohet edhe n\u00eb sektorin rezident. Efektet e pritshme t\u00eb
\nprojekteve, t\u00eb p\u00ebrkrahura nga FEE-ja jan\u00eb: rezistenca m\u00eb e madhe ndaj rritjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb
\nenergjis\u00eb, siguria dhe vazhdim\u00ebsia e furnizimit me energji p\u00ebr amvis\u00ebrit\u00eb dhe kompanit\u00eb,
\np\u00ebrmir\u00ebsimi i kushteve t\u00eb jetes\u00ebs, rritja e kostove energjetike, reduktimi i emetimeve dhe
\nmbrojtja e sh\u00ebndetit publik, duke ndikuar k\u00ebshtu pozitivisht ndaj mjedisit jet\u00ebsor.
\nGjat\u00eb jav\u00ebs u mbajt ankandi i par\u00eb i fletobligacioneve t\u00eb gjelbra. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr letra shtet\u00ebrore
\nme vler\u00eb, q\u00ebllimi i t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkrahja e projekteve t\u00eb gjelbra n\u00eb vend. Afatizimi i
\nfletobligacioneve \u00ebsht\u00eb dy vjet, nd\u00ebrsa interesi i kuponit \u00ebsht\u00eb 4.75%. N\u00eb ankand mor\u00ebn pjes\u00eb
\nbankat, institucionet financiare, por edhe personat fizik\u00eb, nd\u00ebrsa interesimi p\u00ebr fletobligacionet e
\ngjelbra ishte pothuajse tre her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se vlera e ofruar dhe e emetuar prej 600 milion\u00eb
\ndenar\u00ebve. Si\u00e7 e theksova, k\u00ebto mjete do t\u00eb destinohen n\u00eb Fondin e efikasitetit energjetik.
\nQ\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb q\u00eb p\u00ebrmes financimit t\u00eb projekteve t\u00eb efikasitetit energjetik dhe mjedisit jet\u00ebsor, t\u00eb p\u00ebrshpejtohet rritja e gjelb\u00ebr, si dhe zhvillimi i tregut t\u00eb kapitalit n\u00eb vend, n\u00ebp\u00ebrmjet diversifikimit t\u00eb ofert\u00ebs me instrumente t\u00eb reja.<\/p>\n

Financat jan\u00eb sistemi i qarkullimit t\u00eb ekonomis\u00eb, andaj krijimi i mekanizmave institucional\u00eb p\u00ebr
\nmobilizimin e mjeteve dhe financimin e projekteve t\u00eb gjelbra kan\u00eb kontribut sinjifikativ n\u00eb
\nzhvillimin e sistemit t\u00eb gjelb\u00ebr. Gjithashtu, kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e spektrit t\u00eb masave dhe
\npolitikave q\u00eb nd\u00ebrmerren dhe q\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrmerren n\u00eb vendin ton\u00eb p\u00ebr gjelb\u00ebrimin e ekonomis\u00eb.
\nRritja e gjelb\u00ebr \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e reformave strukturore, respektivisht reformave q\u00eb planifikohen p\u00ebr
\np\u00ebrforcimin e ekonomis\u00eb son\u00eb dhe rritjen e potencialit t\u00eb saj, si pjes\u00eb e procesit t\u00eb integrimit dhe
\nzhvillimit evropian. Investimet e gjelbra, rregullativa dhe financat jan\u00eb pjes\u00eb e disa strategjive
\nshtet\u00ebrore dhe natyrisht, nuk duhet harruar roli i institucioneve financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare,
\npartner\u00ebve bilateral\u00eb t\u00eb vendit, si dhe sektorit privat.<\/p>\n

R\u00ebnie deri n\u00eb 30% e PBB-s\u00eb globale si rezultat i ndryshimeve klimatike<\/strong><\/p>\n

P\u00ebrforcimi i nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit t\u00eb gjelb\u00ebr, si fillim i axhend\u00ebs s\u00eb gjelb\u00ebr dhe pik\u00ebsynimet e zhvillimit
\nt\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb kombeve t\u00eb bashkuara, fillon diku n\u00eb fillim t\u00eb viteve shtat\u00ebdhjet\u00eb t\u00eb shekullit
\nt\u00eb kaluar, me konferenc\u00ebn e OKB-s\u00eb n\u00eb Stokholm, m\u00eb tej me samitin e OKB-s\u00eb n\u00eb Rio de
\nJaneiro dhe Protokollin e Kiotos n\u00eb vitet e nj\u00ebzet deri n\u00eb Marr\u00ebveshjen e Parisit n\u00eb vitin 2015.
\nQ\u00eb at\u00ebher\u00eb, popullsia e bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb dyfishuar (nga 3.7 miliard\u00eb banor\u00eb n\u00eb vitet e \u201970-ta n\u00eb mbi 8
\nmiliard\u00eb banor\u00eb n\u00eb vitin 2020), p\u00ebrkat\u00ebsisht, bota \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl, m\u00eb e ndotur, me
\nburime t\u00eb shteruara dhe efekte m\u00eb t\u00eb theksuara t\u00eb ndryshimeve klimatike.<\/p>\n

Fjalim mjaft interesant para disa vitesh mbajti drejtoresha aktuale e FMN-s\u00eb, Kristalina
\nGeorgieva, e cila theksoi lidhur me pasojat e shumta t\u00eb ndryshimeve klimatike n\u00eb dekadat e
\nfundit, n\u00ebse nuk nd\u00ebrmerren masa. Ajo mori si shembull mbes\u00ebn e saj n\u00ebnt\u00ebvje\u00e7are dhe vuri n\u00eb
\ndukje se ndryshimet klimatike jan\u00eb aq intensive, sa q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn kur vajza t\u00eb arrij\u00eb mosh\u00ebn 20
\nvje\u00e7are, ndryshimet klimatike do t\u00eb fusin n\u00eb varf\u00ebri n\u00eb bot\u00eb 100 milion\u00eb njer\u00ebz, deri n\u00eb momentin
\nq\u00eb ajo t\u00eb mbush\u00eb 40 vje\u00e7 \u2013 140 milion\u00eb njer\u00ebz do t\u00eb migrojn\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsimit t\u00eb
\nkushteve klimatike, nd\u00ebrsa n\u00ebse jeton deri n\u00eb mosh\u00ebn 90-vje\u00e7are, temperatura e planetit do t\u00eb
\njet\u00eb 3-4 grad\u00eb celsius m\u00eb e ngroht\u00eb, me \u00e7\u2019rast kushtet e jetes\u00ebs do t\u00eb jen\u00eb pothuajse t\u00eb
\npadurueshme. Ky \u00ebsht\u00eb shqyrtim ilustrues mjaft i mir\u00eb, lidhur me faktin se \u00e7far\u00eb do t\u00eb vazhdoj\u00eb
\nt\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme jo shum\u00eb t\u00eb larg\u00ebt, me f\u00ebmij\u00ebt dhe nip\u00ebrit tan\u00eb, n\u00ebse tani nuk
\nnd\u00ebrmarrim hapa vendimtare.<\/p>\n

Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar vler\u00ebson se \u00e7do vit fatkeq\u00ebsit\u00eb klimatike shkaktojn\u00eb d\u00ebme t\u00eb larta
\nekonomike dhe ekologjike, nd\u00ebrsa vet\u00ebm n\u00eb dekad\u00ebn e fundit k\u00ebto d\u00ebme jan\u00eb vler\u00ebsuar n\u00eb 1.3
\ntrilion dollar\u00eb (ose rreth 0.2% e PBB-s\u00eb globale n\u00eb nivel vjetor). Studime t\u00eb ndryshme t\u00eb
\norganizatave, agjencive, think-tank-eve p\u00ebrkat\u00ebse bot\u00ebrore japin parashikime kataklizmike p\u00ebr
\nefektet e ndryshimeve klimatike n\u00eb ekonomin\u00eb globale. Forumi ekonomik dhe bot\u00ebror n\u00eb vitin
\n2020 e karakterizoi ndryshimin klimatik si k\u00ebrc\u00ebnimin m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr ekonomin\u00eb dhe
\nshoq\u00ebrin\u00eb. Nj\u00eb studim i Oksfordit tre vite m\u00eb par\u00eb tregon se me emisionet e larta t\u00eb karbonit,
\nrritja e temperatur\u00ebs deri n\u00eb vitin 2050 do t\u00eb ishte 2 grad\u00eb celsius, nd\u00ebrsa PBB-ja globale do t\u00eb
\nzvog\u00eblohet me 2,5-7,5% dhe deri n\u00eb vitin 2100 me 4 grad\u00eb dhe PBB-ja globale do t\u00eb zvog\u00eblohet p\u00ebr 30% n\u00eb skenarin m\u00eb t\u00eb keq. Analizat empirike tregojn\u00eb efektet e ndryshimeve klimatike mbi
\ninflacionin dhe rritjen ekonomike n\u00ebp\u00ebrmjet kanaleve t\u00eb shumta si ulja e prodhimit bujq\u00ebsor dhe
\nrritja e \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve, ulja e produktivitetit t\u00eb pun\u00ebs, reduktimi i konsumit dhe
\ninvestimeve, transportit etj. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, intensiteti i efekteve do t\u00eb varet kryesisht nga
\nstruktura dhe zhvillimi i ekonomis\u00eb.<\/p>\n

Teoria ekonomike: zhvillim m\u00eb i ul\u00ebt \u2013 nd\u00ebrgjegj\u00ebsim m\u00eb i ul\u00ebt p\u00ebr riskun klimatik<\/strong><\/p>\n

Teoria ekonomike \u00ebsht\u00eb e interesuar p\u00ebr efektet e ekologjis\u00eb ndaj ekonomis\u00eb dhe rritjes. P\u00ebrve\u00e7
\nk\u00ebsaj, do t\u2019i referohem disa teorive, si kurba ekologjike e Kuznets, e cila tregon raportin e t\u00eb
\nhyrave dhe mjedisit jet\u00ebsor n\u00eb form\u00ebn e shkronj\u00ebs \u201cU\u201d t\u00eb p\u00ebrmbysur, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb fazat e
\nhershme t\u00eb zhvillimit ekonomik t\u00eb n\u00eb nj\u00eb ekonomie, ku degradimi i mjedisit jet\u00ebsor rritet, por t\u00eb
\nhyrat vazhdojn\u00eb t\u00eb rriten, shoq\u00ebrit\u00eb b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjshme p\u00ebr mjedisin jet\u00ebsor, me \u00e7\u2019rast
\npolitikat dhe teknologjit\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohen ashtu si mjedisi jet\u00ebsor. Koncepti i zhvillimit t\u00eb
\nq\u00ebndruesh\u00ebm, nga ana tjet\u00ebr, thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr balancimin e rritjes ekonomike, mir\u00ebqenien
\nsociale dhe mbrojtjen e mjedisit jet\u00ebsor, respektivisht, rritja ekonomike q\u00eb do t\u2019i plot\u00ebsoj\u00eb nevojat
\ne gjeneratave t\u00eb tashme pa rrezikuar gjeneratat e ardhshme konsiderohet si e q\u00ebndrueshme.
\nTeoria e rritjes s\u00eb gjelb\u00ebr bazohet n\u00eb arritjen e rritjes ekonomike duke minimizuar efektet ndaj
\nmjedisit jet\u00ebsor, p\u00ebrmes investimeve n\u00eb teknologjit\u00eb \u201ce pastra\u201d, efikasitetin energjetik dhe
\npraktikat e q\u00ebndrueshme. Ekonomia ekologjike, si fush\u00eb nd\u00ebrdisiplinore, p\u00ebrcakton parimet
\nekologjike n\u00eb modelet ekonomike tradicionale, nd\u00ebrsa metodat p\u00ebr vler\u00ebsimin e mjedisit jet\u00ebsor
\nn\u00ebp\u00ebrmjet analiz\u00ebs kosto-p\u00ebrfitim (cost \u2013 benefit) u ndihmojn\u00eb politik\u00ebb\u00ebr\u00ebve t\u2019i llogarisin
\np\u00ebrfitimet dhe kursimet e mbrojtjes s\u00eb mjedisit. Teorit\u00eb e tranzicionit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe rritjes
\ns\u00eb gjelb\u00ebr inkluzive, nga ana tjet\u00ebr, i dedikohen rolit t\u00eb inovacioneve, politikave dhe investimeve
\nn\u00eb tranzicion drejt q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb sociale dhe ekologjike.<\/p>\n

Rritja e gjelb\u00ebr, e njohur edhe si rritja e q\u00ebndrueshme ose inkluzive \u00ebsht\u00eb model i zhvillimit
\nekonomik q\u00eb tenton ta harmonizoj\u00eb prosperitetin ekonomik me q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e mjedisit
\njet\u00ebsor, respektivisht, ideja \u00ebsht\u00eb q\u00eb rritja ekonomike nuk duhet t\u00eb rezultoj\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb
\ns\u00eb mjedisit jet\u00ebsor dhe mir\u00ebqenies sociale. Rritja e gjelb\u00ebr \u00ebsht\u00eb gjithashtu reagim ndaj sfidave
\nglobale, p\u00ebrkat\u00ebsisht, ndryshimeve klimatike, ruajtjes s\u00eb biodiversitetit, p\u00ebrforcimit t\u00eb rezistenc\u00ebs
\ns\u00eb ekonomis\u00eb globale dhe krijimit t\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n

Tranzicioni i gjelb\u00ebr i ekonomis\u00eb vendase<\/strong><\/p>\n

Tranzicioni i gjelb\u00ebr i ekonomis\u00eb vendase \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga reformat q\u00eb adresohen n\u00eb Programin e
\nreformave ekonomike t\u00eb vendit, i cili \u00ebsht\u00eb dokument sistemik q\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e procesit ton\u00eb t\u00eb
\nintegrimit evropian. Komisioni Evropian n\u00eb vler\u00ebsimin e tij p\u00ebr PRE 2022-2024 thekson se jemi
\nekonomi intensive energjetike ku duhet t\u00eb punojm\u00eb drejt burimeve t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritshme t\u00eb energjis\u00eb
\ndhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb efikasitetit energjetik, me \u00e7\u2019rast u p\u00ebrforcua edhe rregullativa p\u00ebrmes ligjeve
\nt\u00eb reja p\u00ebr energjetik\u00ebn dhe efikasitetin energjetik, t\u00eb cilat p\u00ebrfshijn\u00eb masa p\u00ebr leht\u00ebsimin e
\nndryshimeve klimatike q\u00eb lidhen kryesisht me sektorin e energjetik\u00ebs.<\/p>\n

Si vend n\u00ebnshkrues i protokolleve dhe rezolutave bot\u00ebrore, vendi yn\u00eb nd\u00ebrmerr aktivitete t\u00eb
\nrregullta p\u00ebr reduktimin e emisioneve t\u00eb gazrave serr\u00eb dhe kufizimin e ngrohjes globale, ku
\n\u00ebsht\u00eb arritur progres m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs n\u00eb harmonizimin e legjislacionit t\u00eb vendit me legjislacionin
\ne BE-s\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vendosjen e mekanizmave dhe mbik\u00ebqyrjes s\u00eb raportimit n\u00eb lidhje me
\ngazrat serr\u00eb. Disa nga k\u00ebndv\u00ebshtrimet e tjera n\u00eb lidhje me mjedisin jet\u00ebsor jan\u00eb se \u00ebsht\u00eb arritur
\nprogres i pjessh\u00ebm n\u00eb ekonomin\u00eb qarkore, respektivisht sa i p\u00ebrket pjes\u00ebs s\u00eb riciklimit
\n(Republika e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut aktualisht prodhon 456 kg mbetje komunale p\u00ebr banor, q\u00eb
\n\u00ebsht\u00eb m\u00eb pak se mesatarja e BE-s\u00eb prej 492 kg p\u00ebr banor, por v\u00ebrehet rritje e caktuar n\u00eb
\ndekad\u00ebn e fundit).<\/p>\n

Cil\u00ebsia e ajrit ka qen\u00eb l\u00ebnd\u00eb diskutimi p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe megjith\u00ebse \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar
\ngjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit, ekonomia ende ka nj\u00eb nga nivelet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb
\nEvrop\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb muajt e dimrit. P\u00ebr adresimin e k\u00ebtij problemi, u miratua Plani i ajrit t\u00eb
\npast\u00ebr p\u00ebr vitin 2019 dhe 2020, q\u00ebllimet kryesore t\u00eb t\u00eb cilit jan\u00eb rritja e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit t\u00eb
\npublikut p\u00ebr nevoj\u00ebn e p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ajrit dhe reduktimit t\u00eb emisioneve t\u00eb grimcave
\nPM, kryesisht p\u00ebrmes vendosjes s\u00eb masave p\u00ebr efikasitetin energjetik p\u00ebr amvis\u00ebrit\u00eb dhe
\ninstitucionet publike. Nj\u00eb problem tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb sistemi i furnizimit me uj\u00eb dhe nevoja p\u00ebr
\nnd\u00ebrtimin e impianteve t\u00eb reja filtruese, p\u00ebrfshir\u00eb edhe kryeqytetin.<\/p>\n

Masat p\u00ebr energji t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritshme dhe efikasitet, ekonomi qarkore (circular economy), uj\u00eb dhe aj\u00ebr cil\u00ebsor<\/strong>
\nMasat q\u00eb identifikuam si t\u00eb nevojshme p\u00ebr zbatimin e tranzicionit t\u00eb gjelb\u00ebr n\u00eb Programin e
\nreformave ekonomike 2023-2025 jan\u00eb diversifikimi i burimeve t\u00eb furnizimit me energji, duke
\nrritur k\u00ebshtu pjes\u00ebmarrjen e burimeve t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritshme t\u00eb energjis\u00eb dhe duke p\u00ebrshpejtuar
\nmasat p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e efikasitetit energjetik. Gjithashtu, parashihet p\u00ebrcaktimi i platform\u00ebs
\np\u00ebr p\u00ebrfshirjen e t\u00eb gjitha subjekteve t\u00eb lidhura n\u00eb zhvillimin e ekonomis\u00eb qarkore, p\u00ebrmir\u00ebsimi i
\nkoordinimit nd\u00ebrmjet nj\u00ebsive t\u00eb vet\u00ebqeverisjes lokale dhe pushtetit qendror, si dhe p\u00ebrforcimi i
\nbashk\u00ebpunimit nd\u00ebrsektorial p\u00ebr zbatimin e masave shtes\u00eb p\u00ebr rritjen e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ajrit dhe
\nmenaxhimin e mbetjeve. Gjithashtu jan\u00eb planifikuar masa n\u00eb drejtim t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb sistemit
\nt\u00eb grumbullimit, largimit dhe trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb zeza n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb rritjes s\u00eb numrit t\u00eb
\nstacioneve filtruese dhe n\u00ebp\u00ebrmjet zbatimit t\u00eb parimeve t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb shfryt\u00ebzuesve dhe
\nndot\u00ebsve t\u00eb ujit. Secila prej k\u00ebtyre masave p\u00ebrfshin nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh projektesh q\u00eb jan\u00eb
\nparapar\u00eb p\u00ebr k\u00ebto tre vite. K\u00ebshtu, p\u00ebr shembull, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb mas\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e
\nefikasitetit energjetik, parashihet krijimi i Fondit t\u00eb efikasitetit energjetik, si dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb
\nprojektesh t\u00eb tjera, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitja e Inventarit t\u00eb karakteristikave energjetike t\u00eb objekteve
\npublike dhe Strategjia e rikonstruimit t\u00eb nd\u00ebrtesave deri n\u00eb vitin 2030, etj.<\/p>\n

Tatimimi i gjelb\u00ebr smart<\/strong><\/p>\n

\u00cbsht\u00eb gjithashtu interesante fakti q\u00eb n\u00eb ekonomin\u00eb klimatike theksohet justifikimi ekonomik p\u00ebr
\nark\u00ebtimin (inkasimin) e tatimeve mbi emisionet e karbonit p\u00ebr leht\u00ebsimin e ndryshimeve
\nklimatike. P\u00ebrkat\u00ebsisht, krahas masave stimuluese p\u00ebr tranzicionin e gjelb\u00ebr p\u00ebrmes investimeve dhe subvencioneve, edhe masat kufizuese jan\u00eb d\u00ebshmuar si mekaniz\u00ebm i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb arritjen e k\u00ebtyre q\u00ebllimeve.<\/p>\n

Nj\u00eb nga prioritetet n\u00eb Strategjin\u00eb e reform\u00ebs tatimore \u00ebsht\u00eb tatimimi i gjelb\u00ebr, me q\u00ebllim t\u00eb
\nstimulimit t\u00eb obliguesve tatimor\u00eb p\u00ebr reduktimin e sjelljes s\u00eb tyre dhe aktiviteteve q\u00eb
\nkontribuojn\u00eb drejt ndotjes. Pik\u00ebsynimi kryesor sa i p\u00ebrket k\u00ebtij prioriteti nuk \u00ebsht\u00eb rritja e t\u00eb
\nhyrave fiskale, por q\u00eb tatimimi i gjelb\u00ebr t\u00eb jet\u00eb tatimim \u201csmart\u201d, me kalim nga puna n\u00eb tatimim
\nsipas ndotjes, duke p\u00ebrftuar k\u00ebshtu benefite ekologjike, sociale dhe ekonomike. Por, p\u00ebr shkak
\nt\u00eb kushteve ekonomike aktuale n\u00eb vend dhe jasht\u00eb,\u00a0\u00a0kjo mas\u00eb \u00ebsht\u00eb prolonguar prej disa
\nkoh\u00ebsh.<\/p>\n

Tema \u00ebsht\u00eb mjaft e gjer\u00eb dhe mund t\u00eb dep\u00ebrtojm\u00eb n\u00eb shum\u00eb segmente, si sektori financiar,
\nstabiliteti i bankave dhe fondeve, aspekti social, roli i teknologjive dhe inovacioneve t\u00eb gjelbra,
\nintegrimet nga aspekti i zgjidhjes s\u00eb problemeve klimatike etj. Gjithsesi, kjo \u00ebsht\u00eb tem\u00eb q\u00eb
\nk\u00ebrkon qasje holistike p\u00ebr arritjen e rezultateve t\u00eb synuara.<\/p>\n

Gjenerata e fundit q\u00eb mund t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb veprime\u2026<\/strong><\/p>\n

Do t\u00eb theksoj se \u201cbot\u00ebn nuk na e kan\u00eb l\u00ebn\u00eb baballar\u00ebt, p\u00ebrkundrazi, at\u00eb na huazuan f\u00ebmij\u00ebt
\ntan\u00eb\u2026\u201d dhe k\u00ebshtu duhet ta trajtojm\u00eb at\u00eb. Zhvillimi i ekonomis\u00eb s\u00eb gjelb\u00ebr dhe arritja e zhvillimit
\nt\u00eb gjelb\u00ebr nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me arritjen e shifrave n\u00eb let\u00ebr, por me p\u00ebrmir\u00ebsimin e duksh\u00ebm
\nt\u00eb kushteve t\u00eb jetes\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt. T\u00eb gjith\u00eb thithim ajrin e nj\u00ebjt\u00eb, pijm\u00eb ujin e nj\u00ebjt\u00eb
\ndhe ushqehemi nga toka e nj\u00ebjt\u00eb dhe si\u00e7 tha kryetarja Lagarde, \u201cne jemi gjenerata e par\u00eb q\u00eb
\nndjejm\u00eb efektet e ndryshimeve klimatike dhe gjenerata e fundit q\u00eb mud t\u00eb b\u00ebj\u00eb di\u00e7ka n\u00eb k\u00ebt\u00eb
\ndrejtim.\u201d<\/p>\n

Kolumn\u00eb e ministrit t\u00eb Financave, Fatmir Besimi<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ekonomisti dhe laureati i \u00e7mimit Nobel, Joseph Stiglitz thekson se \u201cSfida e q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb krijimi i ekonomis\u00eb s\u00eb re globale, m\u00ebnyr\u00eb e re e t\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-18822","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18822","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18822"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18822\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}