{"id":2138,"date":"2023-04-01T21:17:29","date_gmt":"2023-04-01T19:17:29","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=2138"},"modified":"2023-04-01T21:17:29","modified_gmt":"2023-04-01T19:17:29","slug":"joseph-suksesi-i-marreveshjes-kosove-serbi-varet-nga-angazhimi-aktiv-i-be-se-dhe-shba-se","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=2138","title":{"rendered":"Joseph: Suksesi i marr\u00ebveshjes Kosov\u00eb-Serbi varet nga angazhimi aktiv i BE-s\u00eb dhe SHBA-s\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Marr\u00ebveshja e Ohrit mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar si nj\u00eb arritje e r\u00ebnd\u00ebsishme nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara. Por fakti q\u00eb ajo nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebnshkruar dhe retorika e udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb dy vendeve q\u00eb nuk kan\u00eb shfaqur n\u00eb thelb ndonj\u00eb ndryshim q\u00ebndrimesh p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet m\u00eb t\u00eb mprehta, kan\u00eb krijuar paqart\u00ebsi lidhur me ecurin\u00eb e m\u00ebtejshme.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa afrohet nj\u00eb takim i kryenegociator\u00ebve jav\u00ebn e ardhshme, analist\u00ebt bien dakord se q\u00eb kjo marr\u00ebveshje t\u00eb jet\u00eb e suksesshme, Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara duhet t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol qendror.<\/p>\n<p>Edward P. Joseph, profesor n\u00eb Universitetin Johns Hopkins n\u00eb Uashington, thot\u00eb se marr\u00ebveshja p\u00ebr rrug\u00ebn e normalizimit \u00ebsht\u00eb si kritike ashtu edhe e brisht\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ajo k\u00ebrkon gjith\u00eb mb\u00ebshtetjen e mundshme.<\/p>\n<p>\u201cSHBA dhe BE ndajn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe nuk mund t\u00eb distancohen nga kjo marr\u00ebveshje dhe nuk mund t\u00eb drejtojn\u00eb gishtin vet\u00ebm nga Serbia dhe Kosova, t\u00eb cilat natyrisht kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi kritike, por Shtetet e Bashkuara dhe BE-ja kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme pas k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje\u201d, thot\u00eb ai p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>Zoti Joseph thot\u00eb se d\u00ebshtimi do t\u00eb kishte pasoja t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse kjo marr\u00ebveshje d\u00ebshton, do t\u00eb ishte nj\u00eb d\u00ebshtim i Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Bashkimit Evropian dhe do t\u00eb ishte nj\u00eb fitore p\u00ebr Rusin\u00eb dhe Kin\u00ebn, nuk di si ta b\u00ebj m\u00eb t\u00eb qart\u00eb se kaq\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Dr. Majda Ruge, eksperte e K\u00ebshillit Evropian p\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebniet me Jasht\u00eb bie dakord se roli i Per\u00ebndimit \u00ebsht\u00eb kritik.<\/p>\n<p>\u201cPrandaj un\u00eb mendoj se n\u00ebse nuk shohim nj\u00eb ndryshim drastik n\u00eb nivelin e monitorimit t\u00eb presionit nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara ve\u00e7an\u00ebrisht ndaj Serbis\u00eb, nuk mendoj se do t\u00eb shohim shum\u00eb l\u00ebvizje p\u00ebrpara\u201d, thot\u00eb ajo p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>Si SHBA edhe BE-ja theksojn\u00eb se marr\u00ebveshja \u00ebsht\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb ardhmen euro-atlantike t\u00eb t\u00eb dyja vendeve. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, Senatori Chris Murphy tha se Uashingtoni dhe Brukseli do t\u00eb vazhdojn\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb t\u00eb qart\u00eb se do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr cilindo vend q\u00eb t\u2019u bashkohet atyre organizatave, n\u00ebse nuk tejkalohen dallimet nd\u00ebrmjet pal\u00ebve.<\/p>\n<p>Por ai tha se n\u00eb fund t\u00eb fundit vendimi u takon udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNe mendojm\u00eb se \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Beogradit q\u00eb t\u00eb zbatohet kjo marr\u00ebveshje. Nuk mendoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr fuqit\u00eb ose entitetet e jashtme q\u00eb t\u2019i detyrojn\u00eb vendet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb di\u00e7ka q\u00eb nuk duan ta b\u00ebjn\u00eb ose mendojn\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e tyre m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb un\u00eb nuk e shoh k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb Shtetet e Bashkuara ofrojn\u00eb stimuj dhe pasoja. Kjo thjesht nuk \u00ebsht\u00eb e dobishme sipas mendimit tim\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Zoti Joseph nuk \u00ebsht\u00eb dakord.<\/p>\n<p>\u201cKy \u00ebsht\u00eb gabim i madh. Dhe un\u00eb jam v\u00ebrtet i zhg\u00ebnjyer kur d\u00ebgjoj zyrtar\u00eb shum\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb dhe t\u00eb aft\u00eb si n\u00eb Evrop\u00eb ashtu edhe n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb p\u00ebrdorin k\u00ebt\u00eb retorik\u00eb standarde, q\u00eb takon pal\u00ebve, \u00ebsht\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e pal\u00ebve. Jo, kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Thjesht nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Kjo marr\u00ebveshje quhet propozim i BE-s\u00eb dhe aty ka detyrime p\u00ebr BE-n\u00eb dhe SHBA e ka nxitur at\u00eb. Nuk duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb retorik\u00eb t\u00eb till\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Sipas zonj\u00ebs Ruge, varet nga interpretimi n\u00ebse marr\u00ebveshja mund t\u00eb konsiderohet sukses.<\/p>\n<p>\u201cPyetja \u00ebsht\u00eb se cili skenar duket m\u00eb realist: a b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr d\u00ebshtim, duke pasur parasysh retorik\u00ebn e udh\u00ebheq\u00ebsve ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7it, i cili n\u00eb thelb ka th\u00ebn\u00eb se kjo marr\u00ebveshje nuk \u00ebsht\u00eb arritur, apo duhet marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb interpretimi i Bashkimit Evropian dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara, sipas s\u00eb cilit tani q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e korniz\u00ebs s\u00eb negociatave (t\u00eb BE-s\u00eb), kjo do ta shtyj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashmangshme Serbin\u00eb t\u00eb angazhohet n\u00eb p\u00ebrmbushjen e k\u00ebtyre dispozitave?\u201d, thot\u00eb ajo p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>Prof. Joseph thot\u00eb se Per\u00ebndimi duhet gjithashtu q\u00eb t\u00eb veproj\u00eb me vendosm\u00ebri p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb fund m\u00ebdyshjeve n\u00ebse marr\u00ebveshja \u00ebsht\u00eb e detyrueshme ose jo.<\/p>\n<p>\u201cBE-ja duhet ta elimimoj\u00eb k\u00ebt\u00eb paqart\u00ebsi dhe mund ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb shum\u00eb thjesht, duke e regjistruar k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje n\u00eb Kombet e Bashkuara\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Zoti Joseph thot\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eliminohen hijet e dyshimit p\u00ebr respektimin e detyrimeve nga t\u00eb gjitha pal\u00ebt dhe p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, do t\u00eb ishte nj\u00eb sinjal inkurajimi p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>\u201cKjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme sepse Kosova ka hapin e par\u00eb, hapin e madh, nj\u00eb hap vendimtar p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb dhe q\u00eb si\u00e7 e kam th\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt i parakohsh\u00ebm, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyrim dhe ky \u00ebsht\u00eb formimi i k\u00ebtij vet\u00ebmenaxhimi apo Asociacioni, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb quajtur me t\u00eb dyja em\u00ebrimet. Pra, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u2019i jepet besim dhe nj\u00eb shtys\u00eb Kosov\u00ebs e cila ka obligimet e para\u201d.<\/p>\n<p>Asociacioni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga pikat m\u00eb t\u00eb nxehta t\u00eb debatit mes dy vendeve dhe p\u00ebrpjekjeve t\u00eb per\u00ebndimor\u00ebve. Presidenti serb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 e konsideron at\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi, nd\u00ebrsa kryeministri i Kosov\u00ebs Albin Kurti thot\u00eb se nuk do t\u00eb lejoj\u00eb kurr\u00eb krijimin e nj\u00eb entiteti me baz\u00eb etnike, apo nj\u00eb autonomi territoriale.<\/p>\n<p>Dr. Ruge thot\u00eb se ka nj\u00eb arsye se pse kryeministri Kurti nuk ka ndonj\u00eb nxitim q\u00eb t\u2019i ofroj\u00eb Serbis\u00eb konstruktin institucional t\u00eb Asociacionit t\u00eb Komunave q\u00eb mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb funksionuar.<\/p>\n<p>\u201cSepse ai ndoshta nuk po sheh ndonj\u00eb sinjal se kjo do t\u00eb sjell\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb n\u00eb k\u00ebmbim, ndoshta nuk sheh q\u00eb Kosova do t\u00eb marr\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb para se t\u00eb angazhohet p\u00ebr nj\u00eb hap t\u00eb till\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga synimet kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb heqja e pengesave nga Serbia p\u00ebr nj\u00eb njohje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, nj\u00eb sinjalizim p\u00ebr njohje de facto edhe pse jo de jure (q\u00eb Beogradi t\u00eb pakt\u00ebn publikisht nuk ka dh\u00ebn\u00eb shenja se po e b\u00ebn) dhe an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Sekretari amerikan i Shtetit Antony Blinken tha jav\u00ebn e kaluar se zbatimi i marr\u00ebveshjes do t\u2019i hapte rrug\u00ebn njohjes s\u00eb Kosov\u00ebs nga pes\u00eb vendet e BE-s\u00eb q\u00eb nuk e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cSupozimi \u00ebsht\u00eb se n\u00ebse Serbia bie dakord, q\u00eb edhe pa e njohur Kosov\u00ebn, t\u00eb mos p\u00ebrpiqet q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt ose ta bllokojn\u00eb at\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb disa organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ose n\u00ebse n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre nuk pengon njohjen ose lobimin kund\u00ebr njohjes s\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve, kjo mund t\u00eb realizohet. Por m\u00eb duhet t\u00eb them se nuk jam ende optimiste n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Zoti Joseph thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb i zhg\u00ebnjyer me q\u00ebndrimet e vendeve mosnjoh\u00ebsve pas k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje.<\/p>\n<p>\u201cSugjerimi im p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb atyre nj\u00eb shtys\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb Ukraina duhet ta njoh\u00eb Kosov\u00ebn dhe kjo do ta transformoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb \u00e7\u00ebshtjen\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa presidenti Vu\u00e7iq q\u00eb i jep p\u00ebrpar\u00ebsi Asociacionit, kryeministri Kurti ka th\u00ebn\u00eb se urgjenc\u00eb e zbatimit sipas marr\u00ebveshjes \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtja e personave t\u00eb zhdukur me forc\u00eb.<\/p>\n<p>Mbi nj\u00eb mij\u00eb e 600 vet\u00eb rezultojn\u00eb t\u00eb zhdukur gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb. Edhe pse diplomacia per\u00ebndimore po e p\u00ebrqendron v\u00ebmendjen tek e ardhmja e marr\u00ebdh\u00ebnieve, vet\u00ebm disa dit\u00eb m\u00eb par\u00eb p\u00ebrvjetori i fushat\u00ebs s\u00eb NATO-s, ringjalli kujtime t\u00eb ndryshme p\u00ebr dy vendet.<\/p>\n<p>Profesor Joseph thot\u00eb se shum\u00eb diplomat\u00ebve q\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb rajon u p\u00eblqen t\u00eb thon\u00eb shprehjen \u201cmos mendoni p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn, thjesht shikoni t\u00eb ardhmen\u201d, por shton se kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka shum\u00eb jorealiste.<\/p>\n<p>\u201cMund ta imagjinosh ta thuash k\u00ebt\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb pas luft\u00ebs? Imagjino edhe pes\u00eb, 10 vjet, 20 vjet pas luft\u00ebs, a mund ta imagjinosh t\u00eb shkosh n\u00eb Ukrain\u00eb dhe t\u00eb thuash \u2018thjesht harro t\u00eb kaluar\u00ebn dhe shiko nga e ardhmja me Rusin\u00eb\u2019?<\/p>\n<p>Ai merr shkak p\u00ebr komentet e tij nga nj\u00eb shprehje e ngush\u00ebllimeve e ambasadorit amerikan n\u00eb Beograd Chris Hill, p\u00ebr viktimat serbe t\u00eb bombardimeve t\u00eb NATO-s, \u00e7ka nga ana njer\u00ebzore si\u00e7 thot\u00eb ai, \u00ebsht\u00eb e kuptueshme.<\/p>\n<p>\u201cAmbasadori Hill p\u00ebrdori sakt\u00ebsisht t\u00eb nj\u00ebjtat fjal\u00eb q\u00eb p\u00ebrdori Joe Biden kur ishte n\u00ebnpresident kur shkoi n\u00eb Beograd n\u00eb vitin 2016. Pse \u00ebsht\u00eb ky nj\u00eb problem? Sepse shtat\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb shohim q\u00eb fjal\u00ebt e n\u00ebnpresidentit Biden nuk pat\u00ebn asnj\u00eb ndikim n\u00eb Serbi. Thjesht Vu\u00e7i\u00e7 dhe t\u00eb tjer\u00ebt than\u00eb \u201cfaleminderit shum\u00eb, ne jemi viktimat\u201d\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa zoti Joseph mendon se secila nga pal\u00ebt duhet mbajtur p\u00ebrgjegj\u00ebse, ai kujton se ish-presidenti Hashim Tha\u00e7i tani \u00ebsht\u00eb n\u00eb Hag\u00eb, bashk\u00eb me ish-drejtues t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb nga qytetar\u00ebt e vendit shihet si v\u00ebnie e shenj\u00ebs s\u00eb barazimit me mizorit\u00eb e kryera nga forcat serbe gjat\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marr\u00ebveshja e Ohrit mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar si nj\u00eb arritje e r\u00ebnd\u00ebsishme nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara. Por fakti q\u00eb ajo<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-2138","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rajoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2138"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2138\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}