{"id":2838,"date":"2023-04-07T10:24:50","date_gmt":"2023-04-07T08:24:50","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=2838"},"modified":"2023-04-07T10:27:07","modified_gmt":"2023-04-07T08:27:07","slug":"7-prilli-dita-e-shendetesise-mcdonaldizimi-qe-rrezikon-qe-kreativitetin-e-mjekut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=2838","title":{"rendered":"7 Prilli &#8211; Dita e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb\/ \u201dMcDonaldizimi\u201d q\u00eb rrezikon q\u00eb kreativitetin e mjekut"},"content":{"rendered":"<p>-Duke u marr\u00eb m\u00eb shum\u00eb me procedura teknike, duke futur inteligjenc\u00ebn artificiale n\u00eb praktik\u00ebn e p\u00ebrditshme, rrezikohet kontakti i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i mjekut me pacientin dhe mund t\u00eb ul\u00eb efektin n\u00eb trajtimin mjek\u00ebsor<\/p>\n<p>Shkruan: Dr.sci Aziz Pollozhani <\/p>\n<p>Me urimet m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb koleg\u00ebt, po u p\u00ebrcjell nj\u00eb segment nga libri im i ri ( n\u00eb dor\u00ebshkrim), \u201cSfida t\u00eb reja t\u00eb etik\u00ebs mjek\u00ebsore &#8211; Mc-donaldizimi I kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor\u201d.<br \/>\n Ky em\u00ebr \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i popullarizuar dhe i njohur n\u00eb bot\u00eb dhe sidomos te gjeneratat e reja p\u00ebr ushqimin e \u201cshijsh\u00ebm\u201d t\u00eb shpejt\u00eb \u201cfast food\u201d, q\u00eb sh\u00ebrbehet n\u00eb restorantet q\u00eb mbajn\u00eb k\u00ebt\u00eb em\u00ebr.<br \/>\nN\u00eb kontekstin e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, sociologu Ritzer (2004) termin \u201cMcDonaldizim\u201d e p\u00ebrdori p\u00ebr t\u00eb shpjeguar rrjedhat dhe procesin n\u00eb t\u00eb cilin parimet q\u00eb rregullojn\u00eb bizneset e ushqimit t\u00eb shpejt\u00eb, zbatohen n\u00eb praktik\u00ebn e mjek\u00ebsis\u00eb.<br \/>\nKy trend karakterizohet me at\u00eb se me parimet q\u00eb i zbaton, e largon kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor nga disa aspekte t\u00eb dobishme t\u00eb tij, q\u00eb p\u00ebr pasoj\u00eb kan\u00eb efekte t\u00eb uljes s\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe evitimin e parimeve etike n\u00eb mjek\u00ebsi.<br \/>\nParimet themelore q\u00eb ndjekin dhe aplikojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst jan\u00eb:<br \/>\n-Efikasiteti q\u00eb \u00e7on n\u00eb shkurtimin e koh\u00ebs s\u00eb nevojshme p\u00ebr kujdes ndaj pacientit duke adaptuar nj\u00eb protokol ku pacienti nga personeli ndihm\u00ebs i n\u00ebnshtrohet nj\u00eb anketimi me pyetje orientuese (n\u00eb vend t\u00eb anamnez\u00ebs), udh\u00ebzohet t\u00eb b\u00ebj\u00eb egzaminimet laboratorike dhe inzherike po ashtu nga personeli ndihm\u00ebs mjek\u00ebsor me q\u00ebllim q\u00eb pacienti t\u00eb ket\u00eb koh\u00eb sa m\u00eb t\u00eb shkrurt\u00ebr n\u00eb takimin me mjekun.<\/p>\n<p>-Llogaria (kostoja, pro market agenda,). &#8211; procedura the trajtimi i tij n\u00eb fokus ka p\u00ebrfitimin dhe kthimin e investimit q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbime duke realizuar edhe egzaminime q\u00eb nuk kan\u00eb arsyeshm\u00ebri n\u00eb indikacionet nga gjendja e pacinetit(per indicationem) . Llogaria bazohet n\u00eb theksin mbi sasin\u00eb dhe jo cil\u00ebsin\u00eb, ashtu si n\u00eb ushqimin e shpejt\u00eb, sasia \u00ebsht\u00eb shpesh nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsues i dob\u00ebt p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb si edhe koh\u00ebzgjatja e q\u00ebndrimit ku ngat\u00ebrrojn\u00eb sasin\u00eb me cil\u00ebsin\u00eb. Kujdesi sh\u00ebndet\u00ebsor q\u00eb ofrohet n\u00eb kushte t\u00eb tilla \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb funksion t\u00eb kostos dhe kthimit financiar, se sa n\u00eb funksion t\u00eb p\u00ebrfitimit q\u00eb rezulton t\u00eb jet\u00eb joetik.<\/p>\n<p>-Parashikueshm\u00ebria ka ndikuar n\u00eb kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor n\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra. Duke marr\u00eb parasysh q\u00eb anketimet, analizat, matjen e pulsit, tensionit, dhe dokumentacionin tjet\u00ebr p\u00ebrcjell\u00ebs do t\u00eb b\u00ebhet personeli ndihm\u00ebs (sepse kushton m\u00eb lir\u00eb se sa mjeku), mjeku do ta realizoj\u00eb vizit\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr p\u00ebr aq koh\u00eb sa i \u00ebsht\u00eb planifikuar nga administratori i klinik\u00ebs, duke mos pasur koh\u00eb p\u00ebr komunikimin e duhur me pacientin. \u00c7do hap n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilin kalon nj\u00eb pacient, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb udh\u00ebzimi t\u00eb sakt\u00eb. Udh\u00ebzimet klinike jan\u00eb t\u00eb vlefshme, por shkaktojn\u00eb n\u00eb presion m\u00eb t\u00eb madh ndaj mjek\u00ebve p\u00ebr t\u00eb arritur q\u00eb t\u2019i trajtojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb pacient\u00ebt nj\u00ebsoj. Koh\u00ebgjat\u00ebsia uniforme mund t\u00eb rezultoj\u00eb n\u00eb kujdes t\u00eb barabart\u00eb, por nuk u p\u00ebrgjigjet domosdoshm\u00ebrisht nevojave individuale, nuk \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb dhe e d\u00ebmton cil\u00ebsin\u00eb e kujdesit . <\/p>\n<p>Kontrolli i njer\u00ebzve q\u00eb b\u00ebhet nga teknologjia jo-humane \u00ebsht\u00eb dimensioni p\u00ebrfundimtar i McDonaldizimit, e cila zbatohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb si p\u00ebr mjek\u00ebt ashtu edhe p\u00ebr pacient\u00ebt. Mjek\u00ebt tani kalojn\u00eb koh\u00ebn m\u00eb shum\u00eb n\u00eb kompjuter\u00eb (40%) sesa me pacient\u00eb (12%). Kodet dhe politikat e faturimit, q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb koh\u00ebzgjatjen dhe p\u00ebrmbajtjen e vizitave, diktojn\u00eb kujdesin e pacient\u00ebt, ndikojn\u00eb te mjek\u00ebt, \u00e7ojn\u00eb n\u00eb procedura t\u00eb panevojshme dhe mund t\u00eb ndikojn\u00eb negativisht n\u00eb sh\u00ebndetin e pacientit. Regjistri elektronik mjek\u00ebsor kontrollon nd\u00ebrveprimet midis mjek\u00ebve dhe pacient\u00ebve duke specifikuar se cilat pyetje duhet t\u00eb b\u00ebhen dhe cilat detyra duhet t\u00eb plot\u00ebsohen, duke z\u00ebvend\u00ebsuar k\u00ebshtu gjykimin nj\u00eb mjeku me at\u00eb t\u00eb i nj\u00eb kompjuteri . Koh\u00ebzgjatja e vizit\u00ebs rritet nd\u00ebrsa koha me mjekun (dhe roli i tij ose i saj si nj\u00eb klinicist empatik) zvog\u00eblohet.<\/p>\n<p>Intelegjenca artificiale dhe t\u00eb dh\u00ebnat nga nj\u00eb kompjuter z\u00ebvend\u00ebson gjykimin t\u00eb mjekut, duke e b\u00ebr\u00eb mjekun t\u00eb kaloj\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr koh\u00eb me kompjuter\u00eb sesa me pacient\u00eb. P\u00ebrdorimi i pavend i teknologjis\u00eb dhe vet\u00ebgjykimi mbi baz\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave kompjuterike ul duksh\u00ebm k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e pacientiot dhe me k\u00ebt\u00eb edhe cil\u00ebsin\u00eb e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor<br \/>\nMcDonaldizimi i kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor nuk plot\u00ebson kushtet e nj\u00eb kujdesi q\u00eb pacineti e meriton dhe q\u00eb do t\u00eb jap\u00eb rezultete m\u00eb t\u00eb mira n\u00eb trajtimin e s\u00ebmundjes t\u00eb sejcilit individ., McDonaldizimi i kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor I l\u00ebn\u00eb i pakontrolluar rezulton n\u00eb &#8220;sisteme t\u00eb joetike q\u00eb mohojn\u00eb njer\u00ebzimin dhe ndjenj\u00ebn njer\u00ebzore, t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb punojn\u00eb brenda sistemit dhe t\u00eb atyre q\u00eb sh\u00ebrbehen prej tyre- pacinet\u00ebve&#8221;.(Facebook)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>-Duke u marr\u00eb m\u00eb shum\u00eb me procedura teknike, duke futur inteligjenc\u00ebn artificiale n\u00eb praktik\u00ebn e p\u00ebrditshme, rrezikohet kontakti i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i mjekut me pacientin dhe<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50,44],"tags":[],"class_list":["post-2838","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kuriozitete","category-maqedoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2838\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}