{"id":3514,"date":"2023-04-13T11:53:42","date_gmt":"2023-04-13T09:53:42","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=3514"},"modified":"2023-04-13T11:53:42","modified_gmt":"2023-04-13T09:53:42","slug":"qytetaret-e-serbise-te-orientuar-politikisht-drejt-rusise-ekonomikisht-drejt-be-se","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=3514","title":{"rendered":"Qytetar\u00ebt e Serbis\u00eb t\u00eb orientuar politikisht drejt Rusis\u00eb, ekonomikisht drejt BE-s\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Shumica e qytetar\u00ebve serb\u00eb jan\u00eb ende t\u00eb orientuar politikisht drejt Rusis\u00eb, nd\u00ebrsa Bashkimin Evropian, an\u00ebtar\u00ebsimin e t\u00eb cilit ata aspirojn\u00eb, e perceptojn\u00eb si partnerin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ekonomik.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu thuhet n\u00eb sondazhin \u201cOrientimi i politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb Serbis\u00eb\u201d t\u00eb publikuar m\u00eb 5 prill nga OJQ \u201cRruga e Tret\u00eb e Re\u201d.<\/p>\n<p>Sondazhi tregoi se edhe pas nj\u00eb viti nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, qytetar\u00ebt serb\u00eb ende besojn\u00eb se Rusia nuk \u00ebsht\u00eb fajtore p\u00ebr fillimin e luft\u00ebs. Megjithat\u00eb, nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb i madh qytetar\u00ebsh se vitin e kaluar do t\u00eb votonin p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb NATO, megjith\u00ebse me nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb pap\u00ebrfillshme.<\/p>\n<p>Miljan Mladenoviq, analist hulumtues p\u00ebr \u201cRruga e Tret\u00eb e Re\u201d dhe autor i sondazhit, tha p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb (REL) se ata kishin pritur nj\u00eb ndryshim m\u00eb t\u00eb madh kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr pik\u00ebpamjet e qytetar\u00ebve dhe se gjendja e opinionit publik nuk ka ndryshuar shum\u00eb n\u00eb muajt e kaluar.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb mendon Serbia: Kush \u00ebsht\u00eb partneri m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm politik i Serbis\u00eb?<\/p>\n<p>Serbia \u00ebsht\u00eb kandidate p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE q\u00eb nga viti 2012 dhe d\u00ebshiron t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij blloku politik.<\/p>\n<p>Raporti i fundit i progresit i Komisionit Evropian p\u00ebr Serbin\u00eb p\u00ebr vitin 2022 thekson se Serbia duhet t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb angazhimet e saj si \u00e7\u00ebshtje prioritare dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb progresive t\u00eb p\u00ebrafrohet me Politik\u00ebn e P\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Jashtme dhe t\u00eb Siguris\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb masat kufizuese t\u00eb BE-s\u00eb, n\u00eb p\u00ebrputhje me Korniz\u00ebn negociuese BE-Serbi.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs, BE-ja ka vendosur disa paketa sanksionesh kund\u00ebr Rusis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cilat Serbia nuk ka pranuar.<\/p>\n<p>Raporti i Komisionit Evropian n\u00ebnvizon se Serbia ka vazhduar t\u00eb zhvilloj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie intensive dhe partneritete strategjike me Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>Ai shton se zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb serb\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb deklarata q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb q\u00ebndrimin e BE-s\u00eb ndaj agresionit rus.<\/p>\n<p>Miljan Mlladenoviq nga \u201cRruga e Tret\u00eb e Re\u201d thot\u00eb se beson se orientimi i qytetar\u00ebve serb\u00eb drejt Rusis\u00eb bazohet kryesisht n\u00eb mb\u00ebshtetjen p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb po e pengon integrimin evropian t\u00eb Serbis\u00eb \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht normalizimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve me Kosov\u00ebn, pavar\u00ebsia e s\u00eb cil\u00ebs nuk njihet nga Serbia dhe mb\u00ebshtetet nga Rusia.<\/p>\n<p>Si do t\u00eb votonin qytetar\u00ebt e Serbis\u00eb kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE?<\/p>\n<p>Sipas sondazhit Rruga e Tret\u00eb e Re, p\u00ebrqindja e qytetar\u00ebve q\u00eb do t\u00eb votonin n\u00eb favor t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb BE \u00ebsht\u00eb pothuajse e pandryshuar n\u00eb krahasim me nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, numri i atyre q\u00eb do t\u00eb votonin kund\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE u rrit me disa p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr hyrjen e Serbis\u00eb n\u00eb NATO, ka nj\u00eb rritje t\u00eb leht\u00eb t\u00eb atyre q\u00eb do t\u00eb votonin patjet\u00ebr kund\u00ebr, por edhe nj\u00eb rritje t\u00eb qytetar\u00ebve q\u00eb do t\u00eb zgjidhnin hyrjen e Serbis\u00eb n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>Miljan Mlladenoviq thot\u00eb se trendi i ndryshimit n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cQ\u00eb nga fillimi i agresionit rus kund\u00ebr Ukrain\u00ebs, ne kemi v\u00ebrejtur se ekziston nj\u00eb lloj ekstremizmi i opinionit publik, ku ata q\u00eb m\u00eb par\u00eb ishin neutral\u00eb, t\u00eb pasigurt ose t\u00eb but\u00eb p\u00ebr nj\u00ebr\u00ebn ose tjetr\u00ebn an\u00eb, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb m\u00eb ekstrem\u00eb n\u00eb opinionet, dhe nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb i madh i atyre q\u00eb jan\u00eb padyshim pro ose definitivisht kund\u00ebr Bashkimit Evropian, NATO-s e k\u00ebshtu me radh\u00eb\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Edhe pse p\u00ebrqindja e qytetar\u00ebve q\u00eb patjet\u00ebr do t\u00eb votonin pro an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb NATO \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm 8%, Mlladenoviq thekson se me siguri ka shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr pik\u00ebpamje t\u00eb tilla se nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Si do t\u00eb votonin qytetar\u00ebt e Serbis\u00eb kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb NATO?<\/p>\n<p>N\u00eb qershor, Serbia do t\u00eb pres\u00eb st\u00ebrvitjen taktike nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u201cPlatinum Wolf 23\u201d, e cila do t\u00eb bashkoj\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s, p\u00ebrfshir\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs (SHBA).<\/p>\n<p>Autoritetet serbe kan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrjashtim nga moratoriumi i st\u00ebrvitjeve ushtarake me partner\u00eb t\u00eb huaj p\u00ebr t\u00eb lejuar mbajtjen e k\u00ebtyre st\u00ebrvitjeve.<\/p>\n<p>Moratoriumi p\u00ebr st\u00ebrvitjet ushtarake me partner\u00ebt e huaj u vendos n\u00eb shkurt 2022, disa dit\u00eb pasi Rusia nisi nj\u00eb agresion kund\u00ebr Ukrain\u00ebs fqinje.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, Beogradi zyrtar njoftoi se nuk do t\u00eb vendos\u00eb sanksione kund\u00ebr Rusis\u00eb, por edhe se, n\u00eb p\u00ebrputhje me politik\u00ebn e neutralitetit ushtarak, ushtria serbe do t\u00eb pezulloj\u00eb t\u00eb gjitha st\u00ebrvitjet ushtarake me partner\u00ebt e huaj, si lindor\u00eb ashtu edhe per\u00ebndimor\u00eb, deri n\u00eb nj\u00eb njoftim t\u00eb dyt\u00eb.<\/p>\n<p>St\u00ebrvitja e paralajm\u00ebruar ka ngjallur kritika nga Kremlini, si dhe nga organizatat e krahut t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, SHBA-ja mir\u00ebpriti vendimin e Serbis\u00eb p\u00ebr t\u00eb organizuar nj\u00eb st\u00ebrvitje ushtarake me partner\u00ebt e saj global\u00eb t\u00eb paqes.<\/p>\n<p>Prej m\u00eb shum\u00eb se 15 vitesh ushtria serbe funksionon sipas standardeve t\u00eb NATO-s, t\u00eb cilat p\u00ebrdoren edhe n\u00eb misionet paqeruajt\u00ebse t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara dhe t\u00eb gjitha organizatave t\u00eb tjera. Forcat e Armatosura Serbe jan\u00eb t\u00eb dislokuara n\u00eb misione t\u00eb ndryshme t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara dhe Bashkimit Evropian.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb mendon Serbia: Kush \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb?<\/p>\n<p>Sipas sondazhit t\u00eb \u201cRruga e Tret\u00eb e Re\u201d, shumica e t\u00eb anketuarve, 66%, besojn\u00eb se Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>Pak m\u00eb shum\u00eb se 21 p\u00ebr qind e konsiderojn\u00eb Rusin\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse. Kjo p\u00ebrqindje \u00ebsht\u00eb ulur nga pak m\u00eb pak se 23.5 p\u00ebr qind nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb mendimi n\u00eb Serbi pavar\u00ebsisht se Rusia nisi nj\u00eb agresion kund\u00ebr Ukrain\u00ebs fqinje m\u00eb 24 shkurt 2022. Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb an\u00ebn e Ukrain\u00ebs dhe d\u00ebnon pushtimin.<\/p>\n<p>Miljan Mlladenoviq nga \u201cRruga e Tret\u00eb e Re\u201d thot\u00eb se q\u00eb nga fillimi i agresionit rus kund\u00ebr Ukrain\u00ebs, mediat kan\u00eb paraqitur se kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb luft\u00eb mes Rusis\u00eb dhe Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>\u201cPra, Per\u00ebndimi po p\u00ebrdor ukrainasit p\u00ebr t\u00eb dob\u00ebsuar pozicionin e Rusis\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ndoshta koh\u00ebt e fundit, p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb sasis\u00eb s\u00eb arm\u00ebve q\u00eb furnizohen n\u00eb Ukrain\u00eb, qytetar\u00ebt diku besojn\u00eb se Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt fajtori kryesor n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb konfliktin.\u201d shpjegon ai.<\/p>\n<p>Si\u00e7 thekson ai n\u00eb intervist\u00ebn e tij p\u00ebr RSE, qytetar\u00ebt jan\u00eb kryesisht t\u00eb orientuar drejt Rusis\u00eb politikisht dhe Bashkimit Evropian ekonomikisht.<\/p>\n<p>\u201cAta q\u00eb jan\u00eb pro Rusis\u00eb jan\u00eb kryesisht pro-ruse sepse i referohen marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb mira n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, se Rusia ka qen\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb an\u00ebn ton\u00eb, nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb kund\u00ebr nesh e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, ata q\u00eb jan\u00eb p\u00ebr \u201cPer\u00ebndimi\u201d \u00ebsht\u00eb pothuajse si parazgjedhje i lidhur me faktin se Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb partneri yn\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ekonomik dhe se ne nuk duhet t\u00eb luajm\u00eb me k\u00ebt\u00eb\u201d, thot\u00eb Mlladenoviq.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb mendon Serbia: Kush \u00ebsht\u00eb shtylla ekonomike p\u00ebr t\u00eb ardhmen?<\/p>\n<p>Bashkimi Evropian vazhdon t\u00eb jet\u00eb lider n\u00eb investimet e huaja direkte n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga Banka Komb\u00ebtare e Serbis\u00eb, t\u00eb disponueshme p\u00ebr gjasht\u00eb muajt e par\u00eb t\u00eb vitit 2022, investimet nga vendet e BE-s\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e investimeve totale.<\/p>\n<p>BE-ja ka qen\u00eb burimi i par\u00eb m\u00eb i madh i investimeve t\u00eb huaja n\u00eb Serbi p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 10 vjet.<\/p>\n<p>Priten ndryshime n\u00eb q\u00ebndrimet e qytetar\u00ebve serb\u00eb<\/p>\n<p>Miljan Mladenoviq i tha RSE se supozimi i \u201cRrug\u00ebs s\u00eb Tret\u00eb t\u00eb Re\u201d \u00ebsht\u00eb se nga mesi i vitit 2023 do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb gjendje duksh\u00ebm t\u00eb ndryshme t\u00eb opinionit publik.<\/p>\n<p>\u201cParalelisht me sondazhet po b\u00ebjm\u00eb edhe hulumtime n\u00eb media, m\u00eb konkretisht monitorim mediatik. Q\u00eb nga dhjetori, apo ndoshta edhe pak para fundit t\u00eb vitit, kemi r\u00ebn\u00eb n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb media. Numri i Artikujt pozitiv\u00eb p\u00ebr Rusin\u00eb jan\u00eb n\u00eb r\u00ebnie, nd\u00ebrsa numri i artikujve neutral\u00eb dhe negativ\u00eb p\u00ebr Rusin\u00eb po rritet\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Ai shton se, n\u00eb praktik\u00ebn e studiuesve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, zakonisht duhen disa muaj nga ndryshimi i m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb raportimit t\u00eb mediave p\u00ebr nj\u00eb histori n\u00eb ndryshimin e q\u00ebndrimeve t\u00eb qytetar\u00ebve.\/RSE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shumica e qytetar\u00ebve serb\u00eb jan\u00eb ende t\u00eb orientuar politikisht drejt Rusis\u00eb, nd\u00ebrsa Bashkimin Evropian, an\u00ebtar\u00ebsimin e t\u00eb cilit ata aspirojn\u00eb, e perceptojn\u00eb si partnerin m\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-3514","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rajoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3514"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3514\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}