{"id":36724,"date":"2024-11-01T10:57:50","date_gmt":"2024-11-01T09:57:50","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=36724"},"modified":"2024-11-01T10:57:50","modified_gmt":"2024-11-01T09:57:50","slug":"a-u-nxiten-nga-ndryshimet-klimatike-dhjete-ngjarjet-me-vdekjeprurese-te-motit-te-dy-dekadave-te-fundit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=36724","title":{"rendered":"A u nxit\u00ebn nga ndryshimet klimatike dhjet\u00eb ngjarjet m\u00eb vdekjeprur\u00ebse t\u00eb motit t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ndryshimet klimatike t\u00eb shkaktuara nga njer\u00ebzit kan\u00eb nxitur dhjet\u00eb ngjarjet m\u00eb vdekjeprur\u00ebse t\u00eb motit t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit, sipas nj\u00eb analize.<\/strong><\/p>\n<p>Ciklon\u00ebt e eg\u00ebr, val\u00ebt e t\u00eb nxehtit, that\u00ebsira dhe p\u00ebrmbytjet, duke p\u00ebrfshir\u00eb Evrop\u00ebn, kan\u00eb vrar\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 570,000 njer\u00ebz.<\/p>\n<div class=\"code-block code-block-45 code-block-futureads-para-paragrafi1\">\n<div id=\"telegrafi_async_240492175\" data-zone=\"17c849f8-d41b-4012-8688-b808bb6a9580\" data-sender=\"telegrafi\" data-parent-id=\"futureads_fa9ec1a78e5146fe8a7b02c99d0941f3_zone_119272_sect_57128_site_50681\">\n<div class=\"resize-sensor\" dir=\"ltr\">\n<div class=\"resize-sensor-shrink\">\n<div>\u201cT\u00eb gjitha u b\u00ebn\u00eb m\u00eb intensive dhe m\u00eb t\u00eb mundshme n\u00eb nj\u00eb atmosfer\u00eb m\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb\u201d, tha grupi World Weather Attribution (WWA).<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"code-block code-block-43 code-block-pas-paragrafit-2t-inarticle-outstream\">\n<div data-id=\"jBsDrr2VjZQa\">\n<div class=\"orp-player-wrapper orp-aspectRateFixed orp-player-ipm orp-player-ipm-hidden orp-force-hide-player\">Hulumtimi i tij tregon se si shkenc\u00ebtar\u00ebt mund t\u00eb zbulojn\u00eb \u201cgjurm\u00ebn e ndryshimit t\u00eb klim\u00ebs\u201d n\u00eb ngjarje komplekse t\u00eb motit \u2013 si\u00e7 jan\u00eb p\u00ebrmbytjet vdekjeprur\u00ebse t\u00eb fundit n\u00eb Spanj\u00eb, shkruan <a href=\"https:\/\/news.sky.com\/story\/the-ten-deadliest-weather-events-of-the-last-20-years-and-how-they-were-fuelled-by-climate-change-13245299\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>skynews<\/strong><\/a>, p\u00ebrcjell Telegrafi.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>\u201cNdryshimi i klim\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim i larg\u00ebt\u201d, tha Dr. Friederike Otto, bashk\u00ebthemeluese dhe drejtuese e World Weather Attribution.<\/p>\n<p>\u201cKy studim duhet t\u2019ua hap\u00eb syt\u00eb lider\u00ebve politik\u00eb q\u00eb varen nga l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse fosile t\u00eb cilat ngrohin planetin dhe shkat\u00ebrrojn\u00eb jet\u00eb\u201d, shtoi Otto.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse vazhdojm\u00eb t\u00eb djegim naft\u00eb, gaz dhe qymyr, vuajtjet do t\u00eb vazhdojn\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>B\u00ebhet e ditur se ekipi analizoi dhjet\u00eb ngjarjet m\u00eb vdekjeprur\u00ebse t\u00eb motit n\u00eb baz\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb fatkeq\u00ebsive q\u00eb nga viti 2004.<\/p>\n<p>K\u00ebto ishin:<\/p>\n<p>Bangladesh, Cikloni Sidr, 2007: 4,234 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Myanmar, Ciklon Nargis, 2008: 138,366 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Rusi, vala e t\u00eb nxehtit, 2010: 55,736 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Somali, that\u00ebsira, 2010-2012: 258,000 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Uttakarand, Indi, p\u00ebrmbytja, 2013: 6,054 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Filipine, tajfuni Haiyan, 2013: 7,354 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Franc\u00eb, vala e t\u00eb nxehtit, 2015: 3,275 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Evropa, val\u00ebt e t\u00eb nxehtit, 2022: 53,542 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Evropa, val\u00ebt e t\u00eb nxehtit, 2023: 37,129 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>Libi, Stuhia Daniel, 2023: 12,352 t\u00eb vdekur<\/p>\n<p>\u201cVala e t\u00eb nxehtit e vitit 2023 pa temperatura n\u00eb Mesdheun per\u00ebndimor q\u00eb do t\u00eb ishin t\u00eb pamundura pa ndryshimet klimatike\u201d, sipas ekipit.<\/p>\n<p>Ngjarja m\u00eb vdekjeprur\u00ebse ishte that\u00ebsira n\u00eb Somali n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn vdiq\u00ebn 258,000 njer\u00ebz.<\/p>\n<p>Ndryshe, WWA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga organizatat kryesore globale n\u00eb shkenc\u00eb q\u00eb vler\u00ebson rolin e ndryshimeve klimatike n\u00eb mot ekstrem.<\/p>\n<p>Studiuesit than\u00eb se gjetjet tregojn\u00eb se si ndryshimi i klim\u00ebs \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb \u201ctep\u00ebr i rreziksh\u00ebm\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb n\u00ebntor, udh\u00ebheq\u00ebsit global\u00eb do t\u00eb takohen n\u00eb Baku, Azerbajxhan, p\u00ebr COP29 dhe bisedimet vjetore t\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr klim\u00ebn.<\/p>\n<p>Negociatat synojn\u00eb t\u00eb bien dakord p\u00ebr nj\u00eb fond t\u00eb ri p\u00ebr t\u00eb ndihmuar vendet n\u00eb zhvillim t\u00eb heqin dor\u00eb nga karburantet fosile dhe t\u00eb p\u00ebrshtaten me motin m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb m\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb.\u00a0<strong>\/Telegrafi\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndryshimet klimatike t\u00eb shkaktuara nga njer\u00ebzit kan\u00eb nxitur dhjet\u00eb ngjarjet m\u00eb vdekjeprur\u00ebse t\u00eb motit t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit, sipas nj\u00eb analize. Ciklon\u00ebt e eg\u00ebr,<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":36725,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-36724","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36724\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}