{"id":5504,"date":"2023-05-08T13:59:02","date_gmt":"2023-05-08T11:59:02","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=5504"},"modified":"2023-05-08T13:59:02","modified_gmt":"2023-05-08T11:59:02","slug":"cfare-perjeton-njeriu-ne-prag-te-vdekjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=5504","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb p\u00ebrjeton njeriu n\u00eb prag t\u00eb vdekjes?"},"content":{"rendered":"<p>Kujtimet e nj\u00eb jete q\u00eb shk\u00eblqejn\u00eb para syve si n\u00eb nj\u00eb film. Nj\u00eb tunel i fundit i err\u00ebt p\u00ebr t\u00eb shkuar drejt nj\u00eb drite verbuese n\u00eb fund. Ndjesia e t\u00eb parit t\u00eb vetes dhe t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb dashur nga lart teksa po fluturon jasht\u00eb trupit. K\u00ebto jan\u00eb disa nga historit\u00eb q\u00eb lidhen me dimensionin misterioz t\u00eb vdekjes fal\u00eb d\u00ebshmive t\u00eb atyre q\u00eb ishin shum\u00eb pran\u00eb vdekjes.<\/p>\n<p>Por nga \u00e7far\u00eb varen k\u00ebto p\u00ebrvoja?<\/p>\n<p>N\u00eb rrjedh\u00ebn e hulumtimit q\u00eb monitoroi trurin e kat\u00ebr njer\u00ebzve q\u00eb po vdisnin n\u00eb secil\u00ebn faz\u00eb, u identifikua aktiviteti i trurit q\u00eb duket t\u00eb jet\u00eb specifik p\u00ebr fazat e fundit t\u00eb jet\u00ebs dhe q\u00eb mund t\u00eb shpjegoj\u00eb tiparet e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb p\u00ebrvojave af\u00ebr vdekjes.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse arsyeja e sh\u00ebndosh\u00eb e lidh vdekjen me momentin n\u00eb t\u00eb cilin zemra ndalon s\u00eb rrahuri n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pakthyeshme, nga pik\u00ebpamja shkencore kufiri midis jet\u00ebs dhe vdekjes \u00ebsht\u00eb m\u00eb kompleks dhe i paqart\u00eb, sepse disa studime mbi njer\u00ebzit dhe kafsh\u00ebt kan\u00eb treguar se aktiviteti i trurit mund t\u00eb vazhdoj\u00eb p\u00ebr disa sekonda apo edhe or\u00eb m\u00eb pas. Ne ende dim\u00eb shum\u00eb pak p\u00ebr k\u00ebt\u00eb aktivitet t\u00eb trurit n\u00eb pik\u00ebn e vdekjes. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse Jimo Borjigin, nj\u00eb neurofiziolog n\u00eb Universitetin e Mi\u00e7iganit, vendosi t\u00eb ndjek\u00eb me kujdes aktivitetin elektrik t\u00eb trurit t\u00eb kat\u00ebr pacient\u00ebve n\u00eb koma, t\u00eb lidhur me sistemin mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb jet\u00ebs dhe pa mund\u00ebsi mbijetese.<\/p>\n<p>K\u00ebta njer\u00ebz mbanin kufje EEG q\u00eb regjistronin aktivitetin elektrik n\u00eb shtresat e sip\u00ebrme t\u00eb trurit gjat\u00eb gjith\u00eb procesit t\u00eb fundit t\u00eb jet\u00ebs, p\u00ebrpara se mjek\u00ebt t\u00eb hiqnin respirator\u00ebt, gjat\u00eb rrahjes s\u00eb fundit t\u00eb zemr\u00ebs dhe madje edhe m\u00eb pas, deri kur aktiviteti elektrik i trurit nuk ka pushuar t\u00ebr\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Dy pacient\u00eb p\u00ebrjetuan nj\u00eb rritje t\u00eb val\u00ebve t\u00eb trurit me frekuenc\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb quajtur val\u00eb gama, disa sekonda pasi u hoq\u00ebn ventilator\u00ebt, t\u00eb cilat vazhduan me intensitet t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr disa minuta pasi zemra pushoi s\u00eb rrahuri. I nj\u00ebjti model i val\u00ebve gama mund t\u00eb ndodh\u00eb kur nj\u00eb person kujton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive nj\u00eb kujtim, nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr ose di\u00e7ka q\u00eb ka m\u00ebsuar.<\/p>\n<p>Si\u00e7 shpjegoi neurokirurgu Ajmal Zemmar p\u00ebr Science, val\u00ebt gama mund t\u00eb sinjalizojn\u00eb se zona t\u00eb ndryshme t\u00eb trurit punojn\u00eb n\u00eb unison p\u00ebr t\u00eb bashkuar ndjesi t\u00eb ndryshme q\u00eb rivendosin vet\u00ebdijen p\u00ebr nj\u00eb objekt, p\u00ebr shembull er\u00ebn dhe z\u00ebrin e nj\u00eb makine.<\/p>\n<p>Gjetja e tyre tek njer\u00ebzit q\u00eb po vdisnin mund t\u00eb tregoj\u00eb nj\u00eb shpjegim t\u00eb mundsh\u00ebm biologjik p\u00ebr tregimet e trurit q\u00eb rishikon kujtimet e nj\u00eb jete si nj\u00eb film.<\/p>\n<p>Fakti q\u00eb vet\u00ebm dy nga kat\u00ebr persona e kan\u00eb p\u00ebrjetuar k\u00ebt\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb val\u00ebve gama nuk \u00ebsht\u00eb befasuese, pasi jo t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb af\u00ebr vdekjes p\u00ebrjetojn\u00eb vizionet e p\u00ebrmendura m\u00eb sip\u00ebr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kujtimet e nj\u00eb jete q\u00eb shk\u00eblqejn\u00eb para syve si n\u00eb nj\u00eb film. Nj\u00eb tunel i fundit i err\u00ebt p\u00ebr t\u00eb shkuar drejt nj\u00eb drite verbuese<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-5504","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-indeks"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5504"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5504\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}