{"id":5788,"date":"2023-05-10T14:51:56","date_gmt":"2023-05-10T12:51:56","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=5788"},"modified":"2023-05-10T14:51:56","modified_gmt":"2023-05-10T12:51:56","slug":"pse-te-rinjte-ne-itali-dhe-irlande-jane-te-detyruar-te-jetojne-me-prinderit-e-tyre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=5788","title":{"rendered":"Pse t\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb Itali dhe Irland\u00eb \u2018jan\u00eb t\u00eb detyruar\u2019 t\u00eb jetojn\u00eb me prind\u00ebrit e tyre?"},"content":{"rendered":"<p>Sophie \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nga 350,000 t\u00eb rinjt\u00eb e rritur n\u00eb Irland\u00eb midis mosh\u00ebs 20-35 vje\u00e7 q\u00eb ende jeton n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj familjare.<\/p>\n<p>Ashtu si shum\u00eb t\u00eb rinj n\u00eb Irland\u00eb, 28-vje\u00e7arja ekzekutive e marketingut nga Galway nuk mund t\u00eb mendoj\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb banuar ndaras.<\/p>\n<p>Ky problem nuk \u00ebsht\u00eb unik p\u00ebr Irland\u00ebn, pasi sipas Eurostat, af\u00ebrsisht 67% e njer\u00ebzve (midis 16-29) n\u00eb Evrop\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi me prind\u00ebrit ose t\u00eb af\u00ebrmit e tyre \u2013 edhe pse p\u00ebr disa, kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zgjedhje, shkruan Euronews, p\u00ebrcjell Telegrafi.<\/p>\n<p>Ajo tha p\u00ebr Euronews se inflacioni n\u00eb rritje i shoq\u00ebruar me kriz\u00ebn e kostos s\u00eb jetes\u00ebs \u00ebsht\u00eb kryesisht fajtor: \u201c\u00cbsht\u00eb kaq zhg\u00ebnjyese, un\u00eb kam nj\u00eb diplom\u00eb master, nj\u00eb pag\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe si shum\u00eb nga miqt\u00eb e mi po kursej p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e hipotek\u00ebs<\/p>\n<p>Duke marr\u00eb parasysh q\u00eb \u00e7mimet e banesave mesatarisht n\u00eb Irland\u00eb jan\u00eb 94% mbi ato t\u00eb BE-s\u00eb, dilema e Sophie nuk \u00ebsht\u00eb befasuese.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kualifikohen p\u00ebr nj\u00eb hipotek\u00eb n\u00eb Irland\u00eb, bler\u00ebsit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb jan\u00eb t\u00eb kufizuar n\u00eb nj\u00eb hua prej kat\u00ebrfishi i t\u00eb ardhurave t\u00eb tyre bruto vjetore.<\/p>\n<p>Ve\u00e7 k\u00ebsaj, \u00e7mimet e banesave n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin jan\u00eb rritur me 537% q\u00eb nga viti 1988 dhe nuk jan\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me fitimet e sotme.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave, profesionist\u00ebt n\u00eb Irland\u00eb marrin nj\u00eb pag\u00eb mesatare prej 45,000 euro. Megjithat\u00eb, Zyra Qendrore e Statistikave t\u00eb Irland\u00ebs (OSHC) zbuloi s\u00eb fundmi se \u00e7mimi mesatar i banesave irlandeze tani \u00ebsht\u00eb 359,000 euro rekord.<\/p>\n<p>Pra, p\u00ebr bler\u00ebsit me t\u00eb ardhura t\u00eb vetme, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb me nj\u00eb pag\u00eb prej 45,000 euro, shuma maksimale q\u00eb mund t\u00eb marrin hua \u00ebsht\u00eb 180,000 euro, q\u00eb \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb shum\u00eb se gjysma e \u00e7mimit mesatar t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n<p>Irlanda dhe Italia<\/p>\n<p>\u00c7mimet e banesave dhe qirat\u00eb ndryshojn\u00eb nga nj\u00eb shtet an\u00ebtar i BE-s\u00eb n\u00eb tjetrin, n\u00eb fakt, n\u00eb disa vende t\u00eb BE-s\u00eb, \u00e7mimet e banesave kan\u00eb r\u00ebn\u00eb vitet e fundit.<\/p>\n<p>Italia, p\u00ebr shembull, p\u00ebrjetoi nj\u00eb bum deri n\u00eb kriz\u00ebn financiare n\u00eb 2008 dhe m\u00eb pas kostoja e pron\u00ebs ra n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/p>\n<p>Madje, sipas Eurostat, \u00e7mimet ishin m\u00eb t\u00eb lira n\u00eb vitin 2022 krahasuar me vitin 2010.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa qirat\u00eb jan\u00eb rritur n\u00eb Itali, diferencat jan\u00eb margjinale n\u00eb krahasim me Estonin\u00eb, Lituanin\u00eb ose Irland\u00ebn ku qiraja mesatare mujore ishte 1,733 \u20ac n\u00eb dhjetor 2022, q\u00eb \u00ebsht\u00eb 126% m\u00eb e lart\u00eb se n\u00eb 2011.<\/p>\n<p>N\u00ebse \u00e7mimet italiane t\u00eb banesave jan\u00eb m\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse p\u00ebr bler\u00ebsit e mundsh\u00ebm, a p\u00ebrkthehet kjo n\u00eb nivele m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb midis t\u00eb rinjve?<\/p>\n<p>P\u00ebrkundrazi, shkruan Euronews, duke shtuar se nj\u00eb p\u00ebrqindje m\u00eb e lart\u00eb e t\u00eb rinjve jetojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi me prind\u00ebrit e tyre n\u00eb Itali sesa n\u00eb Irland\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, cil\u00ebt jan\u00eb shtyt\u00ebsit e k\u00ebsaj tendence n\u00eb t\u00eb dy vendet?<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa pagat bruto mesatare n\u00eb Irland\u00eb jan\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb larta se n\u00eb Itali, sht\u00ebpit\u00eb e disponueshme jan\u00eb gjithashtu t\u00eb pakta n\u00eb Ishullin Emerald.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb vitin 2010, ne kishim 24,000 prona me qira t\u00eb reklamuara n\u00eb Daft (sajti kryesor i pronave n\u00eb Irland\u00eb) n\u00eb \u00e7do dit\u00eb t\u00eb atij viti, krahasuar k\u00ebt\u00eb me shifrat e fundit kur kishim vet\u00ebm 700 prona t\u00eb disponueshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin\u201d, ka treguar Mark Rose, drejtor menaxhues i \u201cRose Properties\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPra, tani kemi af\u00ebrsisht 3% t\u00eb asaj q\u00eb ishte n\u00eb dispozicion n\u00eb 2010. Pra ne kemi nevoj\u00eb p\u00ebr mij\u00ebra prona me qira sot, nes\u00ebr ose sa m\u00eb shpejt t\u00eb jet\u00eb e mundur, ato nevojiten urgjentisht, urgjentisht\u201d, shtoi Rose.<\/p>\n<p>Ve\u00e7 k\u00ebsaj, Zyra Qendrore e Statistikave vler\u00ebsoi se popullsia n\u00eb Irland\u00eb u rrit me 88,800 midis prillit 2021 dhe prillit 2022, rritja m\u00eb e madhe 12-mujore e popullsis\u00eb q\u00eb nga viti 2008 dhe kjo \u00ebsht\u00eb kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb rritjeje prej 445% t\u00eb migrimit.<\/p>\n<p>Po Italia?<\/p>\n<p>\u201cProna mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e lir\u00eb n\u00eb Itali, por problemi q\u00ebndron n\u00eb tregun e pun\u00ebs t\u00eb stagnuar n\u00eb vend\u201d, mendon Mimmo Parisi, nj\u00eb profesor sociologjie nga Universiteti i Misisipit.<\/p>\n<p>K\u00ebshilltari i lart\u00eb p\u00ebr zhvillimin evropian dhe t\u00eb shkenc\u00ebs s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave tha p\u00ebr Euronews: \u201cT\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb duke k\u00ebrkuar p\u00ebr at\u00eb pun\u00eb t\u00eb \u00ebndrrave n\u00eb Itali dhe profesionist\u00ebt nuk l\u00ebvizin shum\u00eb, pasi gjejn\u00eb nj\u00eb pozicion \u00ebndrrash, q\u00ebndrojn\u00eb. Si pasoj\u00eb, ka m\u00eb pak vende pune dhe \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb tregun e pun\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, gjithashtu vler\u00ebsohet se papun\u00ebsia e lart\u00eb e t\u00eb rinjve n\u00eb Itali \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktor kryesor.<\/p>\n<p>Sipas institutit komb\u00ebtar t\u00eb statistikave t\u00eb Italis\u00eb, ISTAT, shkalla e papun\u00ebsis\u00eb (p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb e mosh\u00ebs 15-24 vje\u00e7) ishte 22.9% n\u00eb janar 2023, gati tet\u00eb pik\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se mesatarja e BE-s\u00eb prej 15.1%, si pasoj\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb italian\u00eb jan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb pavarur financiarisht.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb sipas Organizat\u00ebs p\u00ebr Bashk\u00ebpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD), Italia \u00ebsht\u00eb i vetmi vend evropian ku pagat ran\u00eb midis 1990 dhe 2020, t\u00eb gjitha shtetet e tjera an\u00ebtare p\u00ebsuan nj\u00eb rritje me Lituanin\u00eb q\u00eb kryeson tarif\u00ebn me nj\u00eb rritje prej 276.3%.<\/p>\n<p>\u201cShum\u00eb student\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb universitet edhe pak m\u00eb gjat\u00eb kur k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebr at\u00eb \u2018pun\u00eb t\u00eb \u00ebndrrave\u2019, q\u00eb si\u00e7 kemi m\u00ebsuar \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u gjetur. Kjo i detyron t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb mb\u00ebshteten m\u00eb shum\u00eb tek prind\u00ebrit e tyre derisa t\u00eb ndodh\u00eb kjo\u201d, tha Parisi.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb, nj\u00eb bank\u00eb italiane nuk do t\u00eb miratoj\u00eb nj\u00eb hipotek\u00eb pa nj\u00eb kontrat\u00eb pune t\u00eb p\u00ebrhershme t\u00eb njohur ndryshe si \u2018il contratto a tempo indeterminato\u2019, gj\u00eb q\u00eb krijon pengesa shtes\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sophie \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nga 350,000 t\u00eb rinjt\u00eb e rritur n\u00eb Irland\u00eb midis mosh\u00ebs 20-35 vje\u00e7 q\u00eb ende jeton n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj familjare. Ashtu<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-5788","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-indeks"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5788"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5788\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}