Cila \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta p\u00ebr prejardhjen komb\u00ebtare, t\u00eb hulumtuesit Atanasije Urosheviqit (4)<\/p>\n
\u2026Fran\u00e7eskan\u00ebt n\u00eb ato rrethana, nuk pat\u00ebn mund\u00ebsi ta p\u00ebrcillnin gjendjen e popullat\u00ebs katolike shqiptare n\u00eb ato an\u00eb, madje as n\u00eb an\u00ebn veriore t\u00eb fshatrave shqiptare q\u00eb shtriheshin n\u00eb veri t\u00eb Peshterit af\u00ebr Janjev\u00ebs.<\/p>\n
Duhet theksuar se popullata shqiptare e zon\u00ebs s\u00eb Vraj\u00ebs, Leskocit, Artan\u00ebs dhe qyteteve tjera veriore e kishte p\u00ebrballuar p\u00ebr disa shekuj presionin e ashp\u00ebr t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane, p\u00ebr myslimanizim t\u00eb plot\u00eb deri n\u00eb vitet 1843\/44.<\/p>\n
Ushtria e rregullt e sulltanit, q\u00eb u d\u00ebrgua n\u00eb trojet shqiptare, nd\u00ebrmerrte masa \u00e7njer\u00ebzore, dhe b\u00ebnte presion shum\u00eb t\u00eb madh, ndaj kriptokatolik\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb veriore, me q\u00ebllim q\u00eb ta rriste zhvillimin e procesit t\u00eb islamizimit t\u00eb popullat\u00ebs shqiptare.<\/p>\n
Se popullata shqiptare e k\u00ebsaj zone, me shekuj e kishte ruajtur gjuh\u00ebn, tradit\u00ebn dhe kultur\u00ebn e lasht\u00eb dardane, d\u00ebshmohet edhe prej studiuesve t\u00eb huaj, q\u00eb i vizituan viset tona gjat\u00eb asaj periudhe.<\/p>\n
P\u00ebr ruajtjen e objekteve t\u00eb kultit, nd\u00ebrtimin e kishave arb\u00ebrore, si dhe p\u00ebrballimin e islamizimit deri n\u00eb gjysm\u00ebn e shekullit t\u00eb XIX, kan\u00eb shkruar m\u00eb von\u00eb edhe disa studiues serb\u00eb. Atanasije Uroshevi\u00e7i, gjat\u00eb studimeve t\u00eb tij dhe hulumtimeve n\u00eb terren, ofron t\u00eb dh\u00ebna edhe p\u00ebr islamizimin e vonsh\u00ebm t\u00eb familjeve shqiptare n\u00eb Mal\u00ebsin\u00eb e Galabit.<\/p>\n
Si\u00e7 shihet edhe nga hulumtimet e tij, n\u00eb koh\u00ebn kur ai i ka b\u00ebr\u00eb, n\u00eb brezin e kat\u00ebrt familjet shqiptare t\u00eb k\u00ebsaj treve ishin t\u00eb krishtera.<\/p>\n
P\u00ebr islamizimin e von\u00eb t\u00eb tyre shkruan edhe Uroshevi\u00e7i, andaj ne e shk\u00ebput\u00ebm nj\u00eb faqe nga libri i tij.<\/p>\n
Si\u00e7 shihet edhe nga shkrimet e Uroshevi\u00e7it v\u00ebrehet se paraardh\u00ebsit e familjeve shqiptare t\u00eb islamizuara n\u00eb k\u00ebto an\u00eb, shkonin deri te brezi i kat\u00ebrt, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar besimin e krishter\u00eb. Sot kjo d\u00ebshmi v\u00ebrtetohet fare leht\u00eb se shkon deri n\u00eb brezin e gjasht\u00eb.<\/p>\n
Nga k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna kuptojm\u00eb se deri n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, popullata shqiptare ju b\u00ebri ball\u00eb, t\u00eb gjitha sulmeve dhe projekteve osmane e ruse, p\u00ebr ta nd\u00ebrruar fen\u00eb.<\/p>\n
Edhe pse k\u00ebsaj kryengritje n\u00eb veri i printe kleri mysliman, nga ngjarjet e zhvilluara t\u00eb koh\u00ebs, m\u00ebsojm\u00eb se kryengritjen e armatosur e p\u00ebrkrah\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt katolik dhe ortodoks\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj ane, duke u solidarizuar me v\u00ebllez\u00ebrit e tyre mysliman.<\/p>\n
Popullata shqiptare ortodokse q\u00eb u serbizua, n\u00eb gjysm\u00ebn \u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit XIX, dhe gjat\u00eb shekullit XX, me ndikimin e politik\u00ebs dhe kish\u00ebs ortodokse serbe, i p\u00ebrvet\u00ebsuan t\u00eb gjitha objektet e kultit, dhe p\u00ebrmes procesit t\u00eb konservimit e restaurimit, me q\u00ebllim t\u00eb falsifikimit t\u00eb historis\u00eb s\u00eb tyre, u d\u00ebmtuan.<\/p>\n
K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmojn\u00eb edhe disa autor serb\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb l\u00ebn\u00eb sh\u00ebnime p\u00ebr kish\u00ebn shqiptare n\u00eb qytetin e Leskocit. Ata shkruajn\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrhyrjen n\u00eb freskat e kish\u00ebs s\u00eb Leskocit q\u00eb ishte konservuar n\u00eb vitin 1693, kur t\u00eb gjitha freskat, mbishkrimet dhe fotografit\u00eb u ndryshuan n\u00eb vitin 1902 dhe rreth vitit 1930, nga padituria p\u00ebr mos kuptimin e tekstit origjinal. Krejt k\u00ebto kishin ndodhur pasi q\u00eb k\u00ebto pun\u00eb u lan\u00eb n\u00eb dor\u00eb t\u00eb nj\u00eb t\u00eb riu rus\u00eb, shkruanin serb\u00ebt.<\/p>\n
D\u00ebshmi t\u00eb shkruara nga autor\u00ebt serb\u00eb, p\u00ebr nd\u00ebrhyrjen e rus\u00ebve p\u00ebr t\u00eb falsifikuar kish\u00ebn shqiptare n\u00eb Leskoc.<\/p>\n
Nga kjo e dh\u00ebn\u00eb kuptojm\u00eb se rus\u00ebt q\u00eb nga mesi i shekullit XVII, veprimin e tyre e kishin shnd\u00ebrruar n\u00eb platform\u00eb politike dhe ushtarake, q\u00eb t\u00eb zhdukin \u00e7do gjurm\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb trevat ilire. Sh\u00ebrbimet sekrete ruse gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj kohe punuan p\u00ebr formimin e shteteve sllave dhe shtetin grek n\u00eb tokat ilire.<\/p>\n
D\u00ebshmi q\u00eb Rusia e planifikonte zgjerimin e Bullgaris\u00eb n\u00eb trojet shqiptare e sidomos n\u00eb Anamorav\u00eb dhe lumin e sot\u00ebm Vardar.<\/p>\n
Nga teksti lart kuptojm\u00eb se Rusia prej vitit 1877, me t\u00eb gjitha sh\u00ebrbimet e veta sekrete kishte punuar q\u00eb ta formonte Bullgarin\u00eb e madhe, e cila do t\u00eb shtrihej n\u00eb territoret e Serbis\u00eb, Maqedonis\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme. Nj\u00eb Bullgari t\u00eb tille e d\u00ebshironte Rusia p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje strategjike n\u00eb Ballkan.<\/p>\n
Se popullata e Leskocit deri n\u00eb kriz\u00ebn lindore ishte me popullat\u00eb shqiptare, i kemi edhe t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb i kan\u00eb botuar vet serb\u00ebt p\u00ebr vizit\u00ebn e b\u00ebr\u00eb qytetit nga Georg Von Hahn n\u00eb vitin 1858. Mes tjerash Hahn p\u00ebr qytetin shkruan se ishte me sht\u00ebpi t\u00eb bukura, por ajo q\u00eb i kishte l\u00ebn\u00eb shum\u00eb p\u00ebrshtypje ishte sht\u00ebpia e Ismajl Pash\u00ebs. Sht\u00ebpia e Ismajl Pash\u00ebs n\u00eb Leskoc dhe sht\u00ebpia e Mahmut Begollit n\u00eb Pej\u00eb, jan\u00eb m\u00eb t\u00eb njohurat n\u00eb t\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. Pra si\u00e7 shihet n\u00eb ato vite e deri n\u00eb vitin 1878, t\u00ebr\u00eb Sanxhaku i Nishit quhej Shqip\u00ebri, madje edhe vet serb\u00ebt e quanin Arnautlluk (Shqip\u00ebri).<\/p>\n
D\u00ebshmi e shkruar nga Georg Von Hahn, p\u00ebr arkitektur\u00ebn popullore shqiptare, dhe se Leskoci n\u00eb ato vite konsiderohej si qytet shqiptar.<\/p>\n
Shqiptar\u00ebt e k\u00ebtij rajoni, ishin t\u00eb njohur si tregtar t\u00eb zot\u00ebt dhe nd\u00ebrtues t\u00eb mir\u00eb t\u00eb objekteve t\u00eb banimit. Sht\u00ebpit\u00eb e bejler\u00ebve shqiptar t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb Krushec, Leskoc dhe Vraj\u00eb sot ruhen si objektet ma arkitektur\u00ebn m\u00eb t\u00eb zhvilluar gjat\u00eb shekullit XVIII e XIX, dhe jan\u00eb shnd\u00ebrruar si muze t\u00eb k\u00ebtyre qyteteve.<\/p>\n
T\u00eb gjitha k\u00ebto argumente shtes\u00eb jan\u00eb d\u00ebshmi tjera se popullata q\u00eb jetonte n\u00eb mes t\u00eb Leskocit-Prishtin\u00ebs dhe Shkupit ishte shqiptare e besimit ortodoks, katolik dhe mysliman, andaj bazuar edhe n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr biografin\u00eb e familjes s\u00eb Uroshevi\u00e7it na shtyn\u00eb t\u00eb mendojm\u00eb se me q\u00ebllim \u00ebsht\u00eb fshehur origjina e saj shqiptare.<\/p>\n
Nga t\u00eb gjitha burimet e p\u00ebrmbledhura p\u00ebr origjin\u00ebn e familjes s\u00eb Uroshevi\u00e7it shtohet edhe nj\u00eb pyetje logjike: Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb Atanasije Uroshevi\u00e7 t\u00eb shkruaj p\u00ebr origjin\u00ebn familjare gati t\u00eb krejt popullat\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs e mos t\u00eb l\u00eb sh\u00ebnime t\u00eb sakta p\u00ebr origjin\u00ebn e familjes s\u00eb vet! A thua ky e dinte mir\u00eb se familja e tij nuk kishte pasur origjin\u00eb serbe, por q\u00eb me dhun\u00eb ishte serbizuar si shum\u00eb familje t\u00eb tjera?!<\/p>\n
T\u00eb dalim prap\u00eb n\u00eb tem\u00eb rreth familjes s\u00eb ngushte t\u00eb Uroshevi\u00e7it. Bazuar n\u00eb burimet e shkruara, babai i tij quhej Kosta, nd\u00ebrsa e \u00ebma quhej Mara. Mara ishte bij\u00eb e familjes s\u00eb Qamil Ag\u00ebs, familje q\u00eb kishte prona dhe sht\u00ebpi t\u00eb bukur n\u00eb qytetin e Vushtrris\u00eb.<\/p>\n
Tani t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb se kush ishte familja Qamili n\u00eb qytetin e Vushtrris\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebr qytetin e Vushtrris\u00eb kemi t\u00eb dh\u00ebna se gjat\u00eb vizit\u00ebs q\u00eb i b\u00ebri n\u00eb mesin e shekullit XVII, udh\u00ebp\u00ebrshkruesi turk Evlija \u00c7elebiu, shkruan se n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet flitet gjuha shqipe dhe ajo osmane, nd\u00ebrsa nuk fliten gjuh\u00ebt sllave. Kjo e dh\u00ebn\u00eb na njofton p\u00ebr t\u00eb kuptuar se n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nuk kishte popullat\u00eb sllave n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet, madje \u00c7elebiu k\u00ebt\u00eb trev\u00eb e quante Albani (Shqip\u00ebri).<\/p>\n
Nga burimet historike m\u00ebsojm\u00eb se si n\u00eb shum\u00eb qytete ashtu edhe n\u00eb qytetin e Vushtrris\u00eb, gjat\u00eb shekullit XIX, p\u00ebr ortodoks\u00ebt, ishin hapur shkolla serbe me lejen e P. Osmane. Nj\u00eb num\u00ebr i ortodoks\u00ebve q\u00eb kishin vijuar m\u00ebsimet n\u00eb shkoll\u00ebn serbe t\u00eb k\u00ebtij qyteti, me koh\u00eb u serbizuan. Nga shkolla serbe e Vushtrris\u00eb, t\u00eb brumosur me nacionaliz\u00ebm serb\u00eb, dol\u00ebn edhe disa vojvod\u00eb serb\u00eb q\u00eb b\u00ebn\u00eb krime t\u00eb m\u00ebdha ndaj popullat\u00ebs shqiptare n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX e sidomos gjat\u00eb luft\u00ebrave ballkanike.<\/p>\n
Pasi n\u00eb qytetin e Gjilanit nuk kishte shkolla n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, edhe Uroshevi\u00e7i, shkoll\u00ebn fillore e kreu n\u00eb gjuhen serbe n\u00eb qytetin e tij t\u00eb lindjes.<\/p>\n
Pas mbarimit t\u00eb shkoll\u00ebs fillore n\u00eb vitin 1910, e vazhdoi shkoll\u00ebn e mesme turke n\u00eb qytetin e Prishtin\u00ebs.<\/p>\n
Lufta e Par\u00eb Ballkanike e gjeti at\u00eb n\u00eb klas\u00ebn e dyt\u00eb n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme turke. Pasi nd\u00ebrpritet m\u00ebsimi n\u00eb shkoll\u00ebn turke, ai kthehet n\u00eb qytetin e tij t\u00eb lindjes.<\/p>\n
Mbishkrimi n\u00eb objektin e shkoll\u00ebs serb\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb n\u00eb vitin 1959, dhe faksimile p\u00ebr faqet p\u00ebrmbledh\u00ebse t\u00eb librit shkollor t\u00eb Kosov\u00ebs, i vitit 1884 n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n
Uroshevi\u00e7, n\u00eb vitet shkollore 1913\/14, i vazhdon m\u00ebsimet n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme serbe n\u00eb Shkup. Ai n\u00eb Shkup u regjistrua n\u00eb klas\u00ebn e dyt\u00eb dhe e mbaroi me sukses. P\u00ebr shkak t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, ai detyrohet t\u00eb nd\u00ebrpres\u00eb m\u00ebsimet dhe t\u00eb kthehet n\u00eb familje. Pas mbarimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, ai e vazhdoi shkollimin n\u00eb Shkup, ku shkoll\u00ebn e mesme e mbaroi n\u00eb vitin 1922 dhe u regjistrua n\u00eb Fakultetin Filozofik n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet, n\u00eb deg\u00ebn Gjeografi dhe Etnologji. Ai i mbaroi studimet me 1926, dhe m\u00eb pas ishte asistent i paspecifikuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb fakultet; M\u00eb 1927 (pasi mbaroi sh\u00ebrbimin e tij ushtarak), ai u zgjodh asistent n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin fakultet, ku mori doktorat\u00ebn n\u00eb 1929. Gjat\u00eb viteve tridhjeta t\u00eb shekullit XX, nuk kemi ndonj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr aktivitetet e tij, por sipas t\u00eb gjitha gjasave, aktivitetet e tij ishin pun\u00eb profesionale, me t\u00eb cilat ishte ngarkuar nga pushteti. Si\u00e7 shihet ai gjat\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb Serbo-Kroate \u2013Sllovene, kishte marr\u00eb edhe grad\u00eb ushtarake, sepse gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, ishte oficer rezerv\u00eb i ushtris\u00eb s\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb, dhe arrestohet nga gjerman\u00ebt, i cili lirohet me 10 prill t\u00eb vitit 1945.\/ Vijon<\/p>\n
Shkruan: Dr.Qazim Namani<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cila \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta p\u00ebr prejardhjen komb\u00ebtare, t\u00eb hulumtuesit Atanasije Urosheviqit (4) \u2026Fran\u00e7eskan\u00ebt n\u00eb ato rrethana, nuk pat\u00ebn mund\u00ebsi ta p\u00ebrcillnin gjendjen e popullat\u00ebs katolike<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-6726","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-indeks"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6726\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}