{"id":8753,"date":"2023-06-08T22:00:04","date_gmt":"2023-06-08T20:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=8753"},"modified":"2023-06-08T22:00:04","modified_gmt":"2023-06-08T20:00:04","slug":"intervista-flet-drejtori-festim-halili-inovacioni-nuk-njeh-kufij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=8753","title":{"rendered":"Intervista\/ Flet drejtori Festim Halili: Inovacioni nuk njeh kufij"},"content":{"rendered":"<p>Kemi shum\u00eb projekte t\u00eb suksesshme q\u00eb tregojn\u00eb se inovacioni nuk njeh kufij \u2013 ekziston n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt dhe sferat, thot\u00eb Festim Halili, drejtor i FIZHT.<\/p>\n<p>Sa ka investuar FIZHT n\u00eb kompanit\u00eb fillestare n\u00eb tregun vendor? A \u00ebsht\u00eb i kufizuar roli i Fondit n\u00eb investime financiare apo ai investon know-how p\u00ebrve\u00e7 mjeteve financiare?<\/p>\n<p>Kompanit\u00eb fillestare jan\u00eb bart\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb zhvillimit dhe inovacionit n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut. Jemi krenar\u00eb p\u00ebr faktin se m\u00eb shum\u00eb se 50% e kompanive t\u00eb mb\u00ebshtetura p\u00ebrmes instrumenteve FIZHT jan\u00eb kompani startup t\u00eb sapothemeluara. K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna tregojn\u00eb qart\u00eb se Fondi \u00ebsht\u00eb institucion lider p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e ekosistemit startup, por edhe motiv p\u00ebr t\u00eb punuar edhe m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Ne jemi t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se startup-et jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb cenuesh\u00ebm gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb zhvillimit dhe m\u00eb pas ata kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr dik\u00eb q\u00eb t\u2019i q\u00ebndroj\u00eb prapa, t\u2019i mb\u00ebshtes\u00eb dhe inkurajoj\u00eb. Thirrja Start Up u krijua p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur startup-et e reja, inovative dhe kompanit\u00eb spin-off p\u00ebr t\u00eb zhvilluar inovacionet, produktet ose sh\u00ebrbimet e tyre. P\u00ebrmes k\u00ebtij instrumenti deri m\u00eb tani kemi investuar mbi 9 milion\u00eb euro p\u00ebr zhvillimin e 300 projekteve kreative. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb investuam n\u00eb zhvillimin e 9 heronjve vendas t\u00eb startup-eve, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrmes sfid\u00ebs \u201cStartup heroes \u2013 Nga super ideja n\u00eb super market\u201d, filluan shitjen dhe plasimin e produkteve n\u00eb tregjet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme krijimi i kushteve p\u00ebr nxitjen e aktivitetit inovativ n\u00eb vend, ndaj s\u00eb bashku me Bank\u00ebn Bot\u00ebrore krijuam thirrjen \u201cThemelimi, funksionimi dhe investimet n\u00eb p\u00ebrshpejtuesit e biznesit-teknologjis\u00eb\u201d. Me nj\u00eb investim prej 1.5 milion\u00eb euro, ne mb\u00ebshtet\u00ebm 3 akselerator\u00eb t\u00eb biznesit n\u00eb vend, t\u00eb cil\u00ebt tashm\u00eb kan\u00eb investime serioze p\u00ebr zhvillimin e startup kompanive vendore.<\/p>\n<p>Nga analiza e portofolit, mund t\u00eb konstatojm\u00eb se n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve k\u00ebto kompani vijn\u00eb nga industria e IT, industria mekanike dhe industria e energjis\u00eb. P\u00ebr t\u00eb nxitur zhvillimin e sektor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb m\u00eb pak t\u00eb zhvilluar, krijuam edhe sfida tematike, si: sfida e sip\u00ebrmarrjes sociale, \u201cFab Labs\u201d, dixhitalizimi i sh\u00ebrbimeve publike, inteligjenca artificiale etj.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr t\u00eb inkurajuar zhvillimin e p\u00ebrshpejtuar t\u00eb sken\u00ebs startup n\u00eb vend?<\/p>\n<p>K\u00ebto kompani kan\u00eb akses t\u00eb kufizuar n\u00eb financa nga burimet e huave tregtare dhe akses shum\u00eb t\u00eb kufizuar n\u00eb kapitalin sip\u00ebrmarr\u00ebs, ndaj Fondi \u00ebsht\u00eb burimi kryesor i financimit p\u00ebr to. Ne planifikojm\u00eb t\u00eb vazhdojm\u00eb me misionin e mb\u00ebshtetjes s\u00eb kompanive t\u00eb sapothemeluara, por edhe t\u00eb gjitha kompanive inovative, p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb ekonomi m\u00eb produktive, t\u00eb bazuar n\u00eb njohuri, inovacion dhe zhvillim teknologjik.<\/p>\n<p>Jemi duke punuar p\u00ebr disponueshm\u00ebri m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb kapitalit, po aplikojm\u00eb n\u00eb fondet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebrmes t\u00eb cilave do t\u00eb mund\u00ebsojm\u00eb zhvillimin e p\u00ebrshpejtuar t\u00eb sken\u00ebs startup n\u00eb vend. Jemi krenar\u00eb q\u00eb FITR do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga bart\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb planit t\u00eb veprimit \u201cEkonomia e Gjelb\u00ebr t\u00eb BE-s\u00eb\u201d, i cili do t\u00eb zbatohet n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb instrumentit IPA t\u00eb BE-s\u00eb, me rreth 20 milion\u00eb euro n\u00eb dispozicion si grante p\u00ebr mb\u00ebshtesin nd\u00ebrmarrjet e vogla dhe t\u00eb mesme dhe idet\u00eb e tyre t\u00eb gjelbra. Kemi dor\u00ebzuar nj\u00eb aplikim p\u00ebr akreditim n\u00eb Fondin e Gjelb\u00ebr Klimatik, i cili do ta b\u00ebj\u00eb FIZHT institucionin e par\u00eb komb\u00ebtar t\u00eb akredituar nga ZKF. Kjo do t\u00eb thot\u00eb akses m\u00eb i madh n\u00eb financa p\u00ebr investime t\u00eb gjelbra p\u00ebr kompanit\u00eb vendase.<\/p>\n<p>FIZHT mori rolin udh\u00ebheq\u00ebs p\u00ebr pilotimin e masave mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr k\u00ebrkimin, zhvillimin dhe inovacionin n\u00eb t\u00eb gjitha ekonomit\u00eb e Ballkanit Per\u00ebndimor, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit t\u00eb ri evropian \u201cP\u00ebrgjigjet e politikave\/P\u00ebrgjigjet p\u00ebr politikat publike \u2013 krijimi, zbatimi dhe mb\u00ebshtetja e politikave p\u00ebr k\u00ebrkime dhe zhvillimi i Ballkanit Per\u00ebndimor\u201d, financuar nga programi \u201cHorizon Europe\u201d i Komisionit Europian, me nj\u00eb buxhet prej 5 milion\u00eb eurosh. Gjat\u00eb vitit 2023, ne do t\u00eb shpallim thirrjen pilot p\u00ebr kuponat e inovacionit n\u00eb nivel t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb kemi shpallur thirrjen e par\u00eb publike p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit \u2013 \u201cGrante t\u00eb bashk\u00ebfinancuara p\u00ebr zhvillim teknologjik p\u00ebr rritje t\u00eb p\u00ebrshpejtuar ekonomike\u201d, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn kemi siguruar 5 milion\u00eb euro nga buxheti i Fondit p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e kompanive vendase p\u00ebr t\u00eb krijuar kushte p\u00ebr tejkalimin e pasojat e kriz\u00ebs ekonomike, rritja e p\u00ebrshpejtuar, rritja e konkurrenc\u00ebs n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe rezistenca ndaj krizave pandemike dhe klimatike. Po punohet edhe p\u00ebr publikimin e thirrjeve p\u00ebr mb\u00ebshtetje p\u00ebr komercializimin e inovacionit t\u00eb kompanive maqedonase, \u201cStartup 5\u201d etj.<\/p>\n<p>A ka kushte n\u00eb vend p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb startup unicorn, i cili do t\u00eb ndryshoj\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsisht m\u00ebnyr\u00ebn e deritanishme t\u00eb pun\u00ebs?<\/p>\n<p>Skena e startup-eve n\u00eb vend ka ardhur n\u00eb rritje t\u00eb vazhdueshme vitet e fundit, ashtu si dhe portofoli i kompanive t\u00eb mb\u00ebshtetura nga FITR. N\u00ebse b\u00ebhet nj\u00eb krahasim me vitin 2015, numri i kompanive t\u00eb mb\u00ebshtetura nga vet\u00ebm 30 sot num\u00ebron m\u00eb shum\u00eb se 1000 projekte dhe bashk\u00ebfinancime n\u00eb vler\u00ebn 66 milion\u00eb euro. Ky fakt tregon se n\u00eb Maqedoni ka potencial p\u00ebr zhvillimin e nj\u00eb startup-i unicorn, i cili do t\u00eb ndryshoj\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsisht m\u00ebnyr\u00ebn e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb nj\u00ebbrir\u00ebsh, duhet t\u00eb plot\u00ebsohen disa parakushte: nj\u00eb ide inovative, nj\u00eb ekip i mir\u00eb, nj\u00eb baz\u00eb e mir\u00eb financiare dhe, natyrisht, shum\u00eb njohuri dhe fat. Nj\u00ebbrir\u00ebsh\u00ebt sjellin ndryshime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb shoq\u00ebri, ndryshojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si jan\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00ebrat deri tani ose krijojn\u00eb zakone t\u00eb reja n\u00eb shoq\u00ebri. N\u00eb FIZHT jemi plot\u00ebsisht t\u00eb p\u00ebrkushtuar n\u00eb ngritjen e kapaciteteve t\u00eb sektorit afarist dhe kemi kompani t\u00eb gatshme p\u00ebr t\u00eb cilat ka interes serioz p\u00ebr investime nga fondet dhe financuesit e huaj. Jemi krenar\u00eb p\u00ebr shum\u00eb biznese inovative q\u00eb drejtohen nga sip\u00ebrmarr\u00ebs t\u00eb rinj, ambicioz\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt me guxim dhe vizion tregojn\u00eb \u00e7do dit\u00eb se vendi yn\u00eb ka potencialin dhe kushtet p\u00ebr zhvillimin e historive t\u00eb suksesshme t\u00eb biznesit. Nj\u00eb prej tyre \u00ebsht\u00eb Pixel, i cili s\u00eb fundmi mori nj\u00eb investim prej 1 milion eurosh nga South Central Ventures p\u00ebr nj\u00eb projekt p\u00ebr avancimin e softuerit t\u00eb bazuar n\u00eb AI p\u00ebr nevojat e industris\u00eb s\u00eb mod\u00ebs. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Synapse Aviation ka zhvilluar nj\u00eb zgjidhje inovative softuerike Aeroporti Briefing, e para e k\u00ebtij lloji n\u00eb industrin\u00eb globale t\u00eb aviacionit. Kemi shum\u00eb projekte t\u00eb suksesshme q\u00eb tregojn\u00eb se inovacioni nuk njeh kufij \u2013 ekziston n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt dhe sferat, por tregon gjithashtu se n\u00eb vendin ton\u00eb ka potencial p\u00ebr zhvillimin e nj\u00ebbrir\u00ebshve. N\u00eb FIZHT, jemi plot\u00ebsisht t\u00eb p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur t\u00eb gjitha startup-et e reja dhe idet\u00eb e tyre, t\u00eb cilat nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb ndryshojn\u00eb ose p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Bisedoi: Dan\u00e7e Draginova, nga Instore<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kemi shum\u00eb projekte t\u00eb suksesshme q\u00eb tregojn\u00eb se inovacioni nuk njeh kufij \u2013 ekziston n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt dhe sferat, thot\u00eb Festim Halili, drejtor i<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-8753","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maqedoni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8753"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8753\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}