{"id":9876,"date":"2023-06-19T14:39:50","date_gmt":"2023-06-19T12:39:50","guid":{"rendered":"https:\/\/indeks.mk\/?p=9876"},"modified":"2023-06-19T14:39:50","modified_gmt":"2023-06-19T12:39:50","slug":"cilat-jane-4-insektet-qe-u-miratuan-nga-be-si-ushqimi-i-ri-per-njerezit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/?p=9876","title":{"rendered":"Cilat jan\u00eb 4 insektet q\u00eb u miratuan nga BE si \u201cushqimi i ri\u201d p\u00ebr njer\u00ebzit"},"content":{"rendered":"<figure><a href=\"https:\/\/www.protothema.gr\/stories\/article\/1382751\/auta-einai-ta-edoma-pou-uparhoun-stis-trofes-pou-trome-oi-farmes-edomon-erhodai-apo-to-mellon\/\">Pavar\u00ebsisht n\u00ebse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb meze e leht\u00eb apo nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs ushqimor<\/a>. A e dini se jan\u00eb tre insekte t\u00eb miratuara n\u00eb BE si \u201cushqim i ri?\u201d B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr gjinkallat, krimbin e verdh\u00eb dhe karkalecat.<\/figure>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb janarit 2023, BE miratoi edhe nj\u00eb insekt t\u00eb kat\u00ebrt si ushqim, krimbin e vog\u00ebl t\u00eb miellit ose brumbullin.<\/p>\n<p>Aktualisht po shqyrtohen edhe 8 aplikime t\u00eb reja.<\/p>\n<p><strong>A duhet t\u00eb ham\u00eb insekte?<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebsaj pyetjeje Bashkimi Evropian i p\u00ebrgjigjet se konsumator\u00ebt mund t\u00eb vendosin n\u00ebse duan t\u00eb han\u00eb insekte apo jo. Megjithat\u00eb, p\u00ebrdorimi i insekteve si nj\u00eb burim alternativ i proteinave nuk \u00ebsht\u00eb i ri dhe insektet hahen rregullisht n\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb bot\u00ebs. Sipas Organizat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Ushqimit dhe Bujq\u00ebsis\u00eb, insektet si ushqim jan\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme e shekullit ton\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb kostos s\u00eb proteinave shtazore, pasiguris\u00eb ushqimore, presioneve mjedisore, rritjes s\u00eb popullsis\u00eb dhe k\u00ebrkes\u00ebs n\u00eb rritje p\u00ebr proteina. Prandaj, duhet t\u00eb gjenden alternativa ndaj blegtoris\u00eb konvencionale.<\/p>\n<p><strong>Marr\u00ebveshja e Gjelb\u00ebr \u2013 Nga ferma n\u00eb pjat\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Organizata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Ushqimit dhe Bujq\u00ebsis\u00eb tregon se insektet jan\u00eb nj\u00eb burim shum\u00eb ushqyes dhe i sh\u00ebndetsh\u00ebm, i pasur me yndyr\u00eb, proteina, vitamina, fibra dhe minerale. Prandaj, ato jan\u00eb nj\u00eb burim alternativ i proteinave q\u00eb leht\u00ebson kalimin drejt nj\u00eb diete t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme. N\u00eb kontekstin e Horizon Europe, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb program financimi p\u00ebr k\u00ebrkimin dhe inovacionin, proteinat me baz\u00eb insektet konsiderohen tashm\u00eb nj\u00eb nga fushat kryesore t\u00eb k\u00ebrkimit. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb argumentuar, p\u00ebrfitimet mjedisore t\u00eb rritjes s\u00eb insekteve p\u00ebr konsum njer\u00ebzor bazohen n\u00eb:<\/p>\n<p><em>a) Shnd\u00ebrrimin efikas t\u00eb l\u00ebnd\u00ebs organike n\u00eb ushqim<\/em><\/p>\n<p><em>b) M\u00eb pak emetim t\u00eb gazeve serr\u00eb<\/em><\/p>\n<p><em>c) M\u00eb pak p\u00ebrdorim t\u00eb ujit dhe tok\u00ebs s\u00eb punueshme<\/em><\/p>\n<p><em>d) P\u00ebrdorimin e bio-konvertimit t\u00eb bazuar n\u00eb insekte p\u00ebr t\u00eb reduktuar mbetjet ushqimore.<\/em><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-1632299\" src=\"https:\/\/abcnews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/insekte-640x399.webp\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p><strong>Investimi n\u00eb Industrin\u00eb e Bujq\u00ebsis\u00eb s\u00eb Insekteve Ferma e insekteve<\/strong><\/p>\n<p>Nga toka n\u00eb pjat\u00eb, e themeluar n\u00eb vitin 2011 n\u00eb Paris, Franc\u00eb nga shkenc\u00ebtar\u00eb dhe aktivist\u00eb mjedisor\u00eb, t\u00eb certifikuar nga Next40 dhe B Corp, \u0178nsect \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lider n\u00eb prodhimin e proteinave dhe plehrave natyrale nga insektet. P\u00ebrpunon insektet n\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb lart\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake, peshqit dhe bim\u00ebt, por edhe p\u00ebr ushqimin njer\u00ebzor. \u0178nsect p\u00ebrdor teknologji innovative, ka 377 leje n\u00eb 44 kategori p\u00ebr t\u00eb prodhuar krimba m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl dhe t\u00eb verdh\u00eb n\u00eb ferma vertikale plot\u00ebsisht t\u00eb automatizuara. Gjithashtu operon tre objekte prodhimi, nj\u00eb n\u00eb Dole, Franc\u00eb (2016), nj\u00eb n\u00eb Holand\u00eb (2017), nj\u00eb n\u00eb SHBA (2022) dhe po nd\u00ebrton nj\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb ri p\u00ebr ferm\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb integruar vertikalisht n\u00eb bot\u00eb n\u00eb rajonin Amiens t\u00eb Franc\u00ebs. Kompania pun\u00ebson 360+ njer\u00ebz, ka mbledhur rreth 500 milion\u00eb dollar\u00eb nga fondet kryesore globale t\u00eb investimeve, bankat dhe organet publike, dhe eksporton produktet e saj n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p><strong>A po ham\u00eb tashm\u00eb insekte?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse do t\u2019ju thoshin se ngjyra e kuqe vjen nga insektet, a do ta besonit? E megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Ngjyra e kuqe q\u00eb gjendet n\u00eb pijet joalkoolike, \u00ebmb\u00eblsirat me kadife t\u00eb kuqe, l\u00ebpir\u00ebse p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe ushqime t\u00eb tjera, vjen nga nj\u00eb substanc\u00eb e quajtur karmine ose kokineal ose acid karminik (E120). Fjala cochineal vjen nga fjala latine \u201ccoccinus\u201d q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb \u201cngjyr\u00eb e kuqe\u201d. Acidi karminik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kimikat me ngjyr\u00eb t\u00eb kuqe t\u00eb prodhuar nga insektet femra dhe vez\u00ebt e tyre t\u00eb llojit Cochineal Dactylopius coccus Casta. Cochineal, Dactylopius coccus, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb insekt me p\u00ebrmasa t\u00eb vogla, q\u00eb jeton n\u00eb kaktus\u00ebt nopal\u00eb t\u00eb familjes Opuntia, t\u00eb njohura tek ne si gjemba.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb regjistruar si nj\u00eb aditiv n\u00eb baz\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave EFSA n\u00ebn numrin E120 q\u00eb korrespondon me ekstraktin kokinik, acidin karminik dhe karmin\u00ebn. P\u00ebr shkak t\u00eb origjin\u00ebs s\u00eb tij nuk \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr ata q\u00eb ndjekin nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese vegane, megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se tashm\u00eb po ham\u00eb insekte, thjesht nuk e dinim pasi ishte n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb fundit, ndjesia e \u201cneveris\u00eb\u201d e shkaktuar nga ideja p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb insekte \u00ebsht\u00eb identifikuar tashm\u00eb nga kompanit\u00eb e marketingut dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ato do t\u00eb dalin fillimisht n\u00eb form\u00eb pluhuri. \/abcnews.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pavar\u00ebsisht n\u00ebse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb meze e leht\u00eb apo nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs ushqimor. A e dini se jan\u00eb tre insekte t\u00eb miratuara n\u00eb BE si \u201cushqim i<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-9876","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-indeks"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9876"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9876\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indeks.bilten.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}